საქართველო რუსეთის კონფლიქტი და ევროპის უსაფრთხოება

კავკასიის საკითხი, ყოველდღიურად უფრო მნიშვნელოვანი ხდება მსოფლიო გეოპოლიტიკის მომავალი განვითარების თვალსაზრისით. ზაფხულის დადგომასთან ერთად სიტუაცია კიდევ უფრო მწვავდება. თანდათან ხდება რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტის ინტერნაციონალიზაცია და ზაფხულის დადგომასთან ერთად ეს საკითხები უფრო მწვავე ხასიათს იღებს. სერიოზული ექსპერტები, როგორც დასავლეთიდან, ასევე რუსეთიდან ხედავენ აშკარა საფრთხეს საქართველო-რუსეთის კონფლიქტის განახლების და კავკასიური გეოპოლიტიკური ბრძოლის შეუქცევადობის შესახებ. ხშირია მოწოდებები ევროპის და ამერიკის მთავრობებისადმი, რომ დაიცვან საქართველო რუსული აგრესიისაგან. ძალიან საინტერესოა ამ თვალსაზრისით სამხედრო ექსპერის ზბიგნევ ბაზურაკის სტატია, რომელიც მოკლედ, მაგრამ საკმაოდ საინტერესო მესიჯებს გვაძლევს ჩამოყალიბებული გეოპოლიტიკის ანალიზის თვალსაზრისით.
გადაუჭარბებლად ვიტყვი, რომ დღეს საქართველო არის ერთერთი ცენტრალური ადგილი ევრაზიული გეოპოლიტიკის მომავლისათვის. იმ შემთხვევაში, თუ ამერიკას სურს ევრაზიაში გეოპოლიტიკური წესრიგის დამყარება.

აღნიშნულ წესრიგს რუსეთი ეწინააღმდეგება, ვინაიდან ამ გეოპოლიტიკურ წესრიგში, რუსეთი არ მოიაზრება როგორც წამყვან თვითმპყრობელობად. მან შესაძლოა შეინარჩუნოს რეგიონალური თვითმპყრობელობის სტატუსი უკეთეს შემთხვევაში.
რაში გამოიხატება რუსული მცდელობები ამ მიმართულებებით.
1. 2008წ. აგვისტოს ომის შედეგების ლეგალიზაცია.
2. 2008წ. აგვისტოს ომის დასრულება 2009წ. ზაფხულში მისი ყველა გეოპოლიტიკური ნიშნით.
3. საქართველოს სრული ანექსია, რომლითაც ის შეძლებს თავისი პრაქტიკულად ამ გეოპოლიტიკურ თამაშში სერიოზული წარმატების მიღწევას.
4. ამერიკული მანასის ბაზის დახურვის მცდელობა.
5. ირანის საკითხით მანიპულირება.
6. ავღანეთის საკითხით მანიპულირება.


ვფიქრობ არავისთვის არ არის საიდუმლო, რომ დღევანდელი მსოფლიო გეოპოლტიკის მთავარი მამოძრავებელი არის ენერგომატარებლების საგზაო დერეფნების კონტროლი.
საქართველო წარმოადგენს რა უსერიოზულეს კვანძს ამ თვალსაზრისით, საქართველოს ანექსიით, რუსეთი 2/3-ით შეასრულებს თავის მოთხოვნას, პოსტსაბჭოთა კავშირის სივრცეზე სრული კონტროლის დამყარების მიმართულებით. ამის შემდეგ განხორციელდება აზერბაიჯანის ანექსია და ასევე პოსტსაბჭოთა შუაააზის ანექსია, ასევე უკრაინის და ბელორუსიის ანექსია. არ გამოირიცხება უკრაინასთან კონფლიქტი ყირიმის ნახევარკუნძულის დასაპყრობად. შავი ზღვა ისევ გახდება რუსული ზღვა, და ის შეძლებს სერიოზული კონტროლის დამყარებას აღმოსავლეთ ევროპაზე შავი ზღვის მეშვეობით.


ამ თვალსაზრისით საქართველოს სერიოზული საფრთხე ემუქრება რუსეთის მხრიდან, ვინაიდან დღეს რუსული პოლიტიკის მთავარ პრიორიტეტს, სწორედ საქართველოში და კავკასიაში კონტროლის აღდგენა და აქ დასავლეთის და ნატოს საბოლოოდ დამარცხებას ემსახურება. ამიტომ 2008წ. 24 ივნისს ილარიონოვის პრესკონფერენციისას გამოთქმული მოსაზრებები შეიძლება ითქვას ძალიან რეალურია, იმ პოლიტიკის გათვალისწინებით, რასაც რუსეთი ეწევა კავკასიაში და იმ მიზნებისათვის, რის მიღწევასაც ის ცდილობს.
აქვე საინტერესოა გავითვალისწინოთ ის პრევენციები, რომლებიც კეთდება დასავლეთის მხრიდან რუსული აგრესიის წინააღმდეგ.

მოხდა რამდენიმე საინტერესო ფაქტი, მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ სრულ სურათს ვერ ვხედავთ.

1. ბელორუსიის საკითხი, ვგულისხმობთ კონფლიქტის დასაწყისს რუსეთთან, რაც როგორ განვითარდება საბოლოოდ არ ვიცით, ვფიქრობ დასავლეთი ამ შანსს არ გაუშვებს და წილის ბოლოსთვის საკმაოდ სერიოზულ დაპირისპირებას მივიღებთ.
2. მანასის ბაზის საკითხს, სადაც ყირგიზეთმა უარი თქვა ამერიკული ბაზის გაუქმებაზე, რასაც რუსეთის საკმაოდ მწვავე რეაქცია მოჰყვება.
3. ირანის საკითხი, სადაც საკმაოდ სერიოზული პოროცესები მიმდინარეობს და ეხლა მთავარი შეიძლება არ იყოს აჰმად ნეჯადის მთავრობის დამხობა, არამედ ძალიან სერიოზული დასავლეთიდან მხარდაჭერილი ოპოზიციური მუხტის არსებობა, გარკვეულ ეტაპამდე.
4. ბელორუსიის და უკრაინის სახით რუსული გაზის გატარების კვანძების დასავლეთის გავლენის ქვეშ შესაძლო მოქცევა, რითაც რუსეთს შეუმცირდება გაზით მანიპულირების ბერკეტები ევროპისადმი.
5. ნოდსტრიმის პროექტისადმი სკანდინავიის და ბალტიისპირეთის რესპუბლიკების წინააღდეგობა. სავარაუდოდ ის დაკონსერვდება, მინიმუმ ნაბუკოს პროექტის გასვლამდე.
6. სამხრეთის ნაკადზე პრაქტიკულად უარის თქმა, რაც რუსეთს სერიოზული ალტერნატივის გარეშე აყენებს.
7. ობამას განცხადება აპრილის ტურნეში, რომ ის არ ივაჭრებს საქართველოთი, რომელიც ალბათ დადასტურდება მოსკოვში მედვედევ ობამას შეხვედრაზეც.
8. ბაიდენის ვიზიტი უკრაინასა და საქართველოში ობამა-მედვედევის შეხვედრის შემდეგ. ვინაიდან ობამა მედვედევის შეხვედრის შემდეგც ომის საფრთხე ძალიან გაიზრდება.

ჩამოთვლილ პრევენციებში შეიძლება ითქვას ნამდვილად ვერ ვხედავთ 100%-იან გარანტიას, რომ რუსეთი თავისი გეოპოლიტიკური მიზნებისათვის უკან დაიხევს, მაგრამ გარკვეული ნიშნები იმისი, რომ რუსეთმა შესაძლოა უკან დაიხიოს არის. გრძელვადიან პერსპექტივაში ეს ნიშნები ძალიან თვალსაჩინოა, ხოლო მოკლევადიან პერსპექტივაში უფრო ირიბად ჩანს ბევრი რამ და სწორედ ისეთ შეხვედრებზე უნდა დაფიქსირდეს ეს პრევენცია, როგორიც არის მაგალითად მედვედევ-ობამას შეხვედრა, ან სხვა საერთაშორისო შეხვედრები, რომელიც გაიმართება უახლოეს ხანებში. დიდი რვიანის თუ სხვა.


გადაუჭარბებლად ვიტყვი, რომ თანამედროვე გეოპოლტიკური პროცესები, არ ახდენს გავლენას მხოლოდ საქართველოზე. არამედ ის გავლენას ახდენს ევროპის უსაფრთხოებაზე. ვგულისხმობთ შემდეგს. რუსეთის მიერ კავკასიის კონტროლი, პრაქტიკულად რუსეთს მისცემს საშუალებას მთლიანად მოახდინოს დასავლეთის, ენერგეტიკული კონტროლი და ხელში ჩაიგდოს ყველა ის მექანიზმი, რაც ამ კონტროლს უზრუნველყოფს. პრაქტიკულად რუსეთი მოახდენს დასავლეთის ენერგო მომარაგების 70-80%მდე კონტროლს რაც დროში იქნება იმის გარანტი, რომ პოსტ საბჭოთა კავშირის სივრცის კონტროლით, რუსეთი მომავალში შეძლებს არამარტო აღმოსავლეთ ევროპის, არამედ დასავლეთ ევროპის გაკონტროლებას და არ გამოირიცხება სამხედრო ექსპანსია აღმოსავლეთ ევროპაშიც. დღეს თითქოს რუსეთის მაქსიმუმ მოთხოვნას წარმოადგენს პოსტ საბჭოთა კავშირის სივრცის კონტროლი, მაგრამ თავად იმპერიის კლასიკური ბუნებიდან გამომდინარე, მოსალოდნელია მისი ექსპანსია ისევ აღმოსავლეთ ევროპაში და კვლავ საკითხის დაყენება საბჭოთა კავშირის სამართალმემკვიდრეობის სრულ უზრუნველყოფაზე. აქედან გამომდინარე, რუსეთის დღეს შეკავება კავკასიაში, იქნება იმის გარანტი, რომ ევროპას ეს საფრთხე მომავალში არ დაემუქრება. ამდენად საქართველოს საკითხი ჯდება საერთაშორისო დასავლური გეოპოლტიკის არეალში იმდენად, რამდენადაც ეს საფრთხეები დროში ევროპისთვის ძალიან ნიშანდობლივი და ახლობელი გახდება.

ამდენად არის მნიშვნელოვანი ევროპისთვის საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობაც, ვინაიდან რუსეთის ამ ანკლავებში დატოვება, ზოგად გეოპოლტიკურ საფრთხეს ვერ მოსპობს და ვერ გაანეიტრალებს. ამ საფრთხის გასანეიტრალებლად რუსეთი უნდა გავიდეს საქართველოდან სრულად, რათა მოხდეს მისი, როგორც საფრთხის განეიტრალება, რაზედაც ზემოთ ვსაუბრობდით. ჩემთვის აბსოლუტურად ცხადი ხდება მედვედევის იმ ფრაზის კონტექსტი, როდესაც 2008წ. სექტემბერში, საქართველოს მან უწოდა, რუსეთისათვის, ”სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ტერიტორია”. თუ ამ კონტექსტად მივიღებთ, იმ საფრთხეებს რაზედაც ვისაუბრეთ, თუ რა დაუდგება რუსეთს კავკასიის დაკარგვით, ვფიქრობ ნათელი გახდება ამ ფრაზის მაშტაბურობა რუსული გეოპოლიტიკის მიზნების თვალსაზრისით.
ძნელია ითქვას, რუსეთისთვის, რამდენად საკმარისი იქნება დასავლეთის მიერ განხორციელებული პრევენციები, რომელიც შეაჩერებს რუსეთის მიზნებს, ამავე დროს რუსეთის მიერ დათმობა კავკასიის, პრაქტიკულად ასრულებს რუსულ გეოპოლტიკას და არანაკლები რესურსი, რაც რუსეთმა ამ მიმართულებებში დახარჯა წყალში გადაყრილი ხდება.
ამდენად საქართველოს უსაფრთხოება ჩემის აზრით პირდაპირპროპორციულადაა დამოკიდებული დროში ევროპის უსაფრთხოებასთან. საქართველოს უსაფრთხოება გამორიცხულია მიღწეულ იქნეს მანამდე, სანამ რუსეთი ჩვენი ტერიტორიებიდან არ გავა, ნებისმიერ დროს არის მოსალოდნნელი რუსეთის მხრიდან სამხედრო ანექსია. ვფიქრობ დღეს რუსეთისათვის მართლაც დგას დილემა, როგორ მოახდინოს საქართველოს ანექსია, თუმცა დარწმუნებული ვარ, რომ ის ამას ვერ შეძლებს ძალიან ბევრი ფაქტორის გამო, რომელიც პირდაპირ არ არის დაკავშირებული ჩვენს საკითხთან, მაგრამ ირიბად ისე ახლოს დგას, რომ ამ საკითხებში გაუთვალისწინებლობა არ ეგების.

გაგრძელება იქნება.

25.06.2009

რუსეთთან ომის დაწყების და არდაწყების ნიშნები

ბევრი ინფორმაცია ვრცელდებ დაიწყება თუ არა ომი საქართველოში და დაიწყებს თუ არა მას რუსეთი. რამდენად სჭირდება დღეს რუსეთს ომი და არის თუ არა ეს საფრთხე.

ვფიქრობ, რომ საფრთხე მართლაც ძალიან რეალურია, მიუხედავად იმისა, როომ რუსეთ თავად გააჩნია ამ ომის შედეგად რიგი საფრთხეებისა, კერძოდ;

1. მთელი კავკასიის ჩართვა ომში.

2. ეკონომიკური კრიზისი რუსეტში და მისი კიდევ უფრო გაღრმავება.

3. ომის შემთხვევაში დასავლეთის სერიოზული ზეწოლა რუსეთზე, უფრო ძლიერი, ვიდრე ეს აგვისტოში მოხდა.

4.ამ ზეწოლით დასავლეთის მიერ რუსეთზე სერიოზული ზეგავლენის მოხდენა და ენერგომატარებლების ალტერნატიული წყაროების უფრო თამამდ და იოლად გაყვანა.

ასევე საინტერესოა, ზემოთჩამოთვლილი საფრთხეების შეფასება, იმ ჭრილში, თუ რა შედეგები დაუდგება რუსეთს, თუ ის ვერ მოახერხებს კავკასიაზე და შავ ზღვაზე სრულ კონტროლს ან ვერ შეინარჩუნებს.

1. გეოპოლიტიკურად წამგებიან პოზიციაში ყოფნა და მიმდინარე გეოპოლიტიკური მიზნების საფრთხის ქვეშ დაყენება.

2. ნორდსტრიმზე სერიოზული წინააღმდეგობა სკანდინავიის და პრიბალტიკის ქვეყნების მხრიდან.

3. გაზის დივერსიფიკაციის ნაბუკოს პროექტი- სერიოზული ალტერნატივა.

4. ნაბუკოს პროექტის რეალიზაციის შემთხვევაში შუააზიის გაზმარაგებზე სერიოზული კონტროლის დაკარგვა, რაც ამჯერად რუსეთის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი წყაროა ევროპის გაზმომარაგების და მონოპოლიის საკითხში.

ეს არის იმ საფრთხეების და ამ საფრთხეების რისკების შემცველი მეტნაკლებად არასრული სია, რომლის გამოც უნდა შევაფასოთ ომის დაწყების და არდაწყების ნიშნები. ჩემი შეფასებით ის საფრთხეები, რაც შეიძლება მოყვეს რუსეთის მიერ საქართველოსთან ომს დაახლოებით პროცენტულად ასე გამოისახება 80% ომის დაწყება, 20% ომის დაწყებისგან თავის შეკავება.



რუსეთი, არ მოერიდება კავკასიაში შესაძლო ფეთქებადსაშიშ სიტუაციას, მითუმეტეს, რომ კავკასიაში დღეს არ არის ის სიტუაცია, რომ იყოს 100% იანი გარანტია, ცეცხლის ალში მთლიანი კავკასიის გახვევის. იმ რესპუბლიკებში, სადაც ფეთქბადსაშიში სიტუაციაა, ესაა დაღესტანი, ინგუშეთი და იჩკერიის ძველი მებრძოლები, რომლებიც შემორჩნენ, არ არსებობს ერთიანი სტრატეგიული დაპირისპირება რუსეთთან, ერთიანი ლიდერით და ერთიანი ფრონტით. ჩრდილო კავკასიის ცენტრალური რესპუბლიკა ჩეჩნეთი უშუალოდ პუტინის მიერ კონტროლდება. მიუხედავად იმისა, რომ ძალიან რთული ვითარებაა სამივე ამ რესპუბლიკაში, ვფიქრობ იმ იდეისთვის ბრძოლა, რა იდეითაც შესაძლოა საქართველო ჩაერთოს ამ ომში ამ რესპუბლიკებში არ არსებობს, არც იდეოლოგიური და არც სხვა მიმართულებით. თუმცა არ არის გამორიცხული 2 რესპუბლიკაში, დაღესტანში და ინგუშეთში სერიოზული სამხედრო დაპირისპირებები დაიწყოს.

ერთიანი ფრონტი, ერთიანი ლიდერი, მაგალითად ისეთი, როგორიც იყო ჯოხარ დუდაევი, დღეს არ არსებობს. ამიტომ რუსეთის მიერ მათი ძლევა უფრო იოლია, დღეს, ვიდრე ეს 90 იან წლებში იყო.

ეკონომიკური კრიზისი რუსეთისათვის დღეს ძალიან სერიოზული პრობლემაა. ასევე მოსალოდნელია ამ კრიზისის კიდევ უფრო გაძლიერება, მიუხედავად იმისა, რომ შიდა პრ-ისთვის ომს დადებითი შედეგები შეიძლება მოჰყვეს. თუმცა შესაძლოა სწორედ ეს იქცეს იმ ქვად, რომელიც რუსეთს სერიოზულ ზიანს მიაყენებს, იმ შემთხვევაში, თუ დასავლეთიდან ის მიიღებს სერიოზულ ზეწოლას და მოუწევს ისევ შუა გზაში გაჩერება, ძალიან ცუდი შედეგებით. რის შემდეგაც ერთადერთი ნაბიჯი, რაც შეიძლება რუსეთმა გადადგას, არის უკან გადადგმული ნაბიჯი. შესაბამისად ის მიიღებს დასავლეთიდან სერიოზულ ზეწოლას და მოუწევს უკანდახევა არამარტო საქართველოსთან დაკავშირებით, არამედ ენერგომატარებლების გზაზეც.

აგვისტოს ომის რიტორიკამ რუსეთისთვის დღევანდლამდე ძლივს მოაღწია. ბოლო აკორდი, რომ რუსეთს თავის ქმედებაზე საუბარი აღარ შეუძლია და მხოლოდ თავხედობა და თავგასულობა შემორჩა ეს, გაეროში მისი ვეტო იყო. ვეტო, ანუ წერტილი, რომელიც რუსეთმა თავისთავს დაუსვა და თავის დიპლომატიას, და მოემზადა ახალი რიტორიკისთვის. რათქმაუნდა ეს დროში განგრძობადი საკითხია, მაგრამ დროში ის მასზე ცუდად აისახება.

ერთადერთი საშუალება, რაზედაც რუსეთმა შესაძლოა გააკეთოს გათვლა არის ბლიცკრიკი საქართველოში. რისი საშუალებაც მას ვფიქრობ არა აქვს. მაქსიმალური ვადა ბლიცკრიკის უნდა იყოს 1 კვირა დედაქალაქის აღების ჩათვლით. ალბათ ყველა გეგმა ამას გაითვალისწინებს და საომარი ვითარების დაწყების შემთხვევაში შემოტევა განხორციელდება დაახლოებით 5 მიმართულებით.

წინააღმდეგ შემთხვევაში რუსეთი დგება უდიდესი რისკების წინაშე გეოპოლიტიკური მიზნების თვალსაზრისით. რაც ჩამოვთვალეთ.

ისევ გაეროს ვეტოს ირაციონალურ მომენტს ვუღრმავდები. ეს რუსული დიპლომატიის რიტორიკული წერტილია. ვინაიდან ყველაზე მაღალი ტრიბუნა დღეს გაეროა. გაეროში ვეტოს გამოყენება , რაც 2009წ. 16 ივნისს რუსეთმა გააკეთა არის სწორედ იმის ნიშანი, რომ ის აპირებს ბოლომდე ბრძოლას და ნებისმიერი რისკის ფასად ეცდება თავისი გეოპოლტიკური მიზნების განხორციელებას. თუნდაც ამისთვის დასჭირდეს ხელახალი ომი, მაგრამ ბოლო ომი. ანუ ის ემზადება ბოლო ომისთვის საქართველოში. როდესაც ვამბობ ბოლო ომს, ვგულისხმობ შემდეგს. ერთადერთი გამოსავალი ამ ომში გამარჯვებაა. რუსეთი გათვლის მხოლოდ გამარჯვებაზე, ვინაიდან ამ ომში სრულად გეგმების შეუსრულებლობა, რაც რუსეთს აქვს, ანუ კავკასიის ენერგოდერეფნის ხელში ჩაგდება და ფაქტობრივი კონტროლი, გამოიწვებს მის მარცხს. ვინაიდან არის საშიშროება, რომ მოხდება ნატოს ექსპანსია კავკასიაში, თუნდაც ნაბუკოს და სხვა პროექტების დაცვის თვალსაზრისით, რაც რუსეთის სრულად გამარჯვების შემთხვევაში გამოირიცხება. ამიტომ რუსეთი ემზადება ბოლო ომისთვის. კავკასიის ხეობებში განთავსებული რუსული ბატალიონები ჩრდილოკავკასიის ომში ჩართვის შემთხვევაში ბუფერის როლს შეასრულებს.

ამიტომ ომის მზადებამ შესაძლოა საკმაო ხანს, აგვისტოს შუარიცხვებამდეც გასტანოს და უზუსტესად დაიგეგმოს ყველა დეტალი. ეს არის რუსეთისთვის დანის პირზე გასვლა. ის ან საბოლოოდ დამკვიდრდება კავკასიაში, ან საბოლოოდ წავა. მე ვფიქრობ, რომ გეროს ვეტოს შემდეგ, საერთაშორისო პრევენცირება ძალიან გართულდება ამ ომის თავიდან ასაცილებლად. რუსეთმა ვფიქრობ გადაწყვიტა საბოლოოდ თქვას რომ კავკასია მას ეკუთვნის.

ყველაზე მეტად, რამაც დამანახა რუსეთის ომისთვის მზადება და შეიძლება ითქვას გადაწყვეტილების მიღება, ეს გაეროში ვეტოა. შეიძლება ეს საკმაოდ ირაციონალური იყოს, მაგრამ რატომღაც ამ შემთხვევაში ირაციონალურს ვამჯობინებ, მიუხედავად იმისა, რომ არის სხვა გარეგანი ბევრი ნიშანიც. იგივე წრთვნები "კავკაზ 2009", ჩვენს საზღვრებთან მოახლოება, კონფლიქტური რეგიონების იარაღით გავსება და ... საფრთხე მართლაც დიდია, მაგრამ ამას თავის დრამატულობას ისიც მატებს, რომ ეს ბოლო ომი უნდა იყოს რუსეთისთვის კავკასიაში და სწორედ ამაზე გათვლიან.