რუსეთი უკრაინაში ებრძვის ტექსტს!

უკრაინის ომის შესახებ თითქმის ყოველთვის სამხედრო კატეგორიებით ვსაუბრობთ. ვაანალიზებთ ტანკებს, რაკეტებს, დრონებს, ფრონტის ხაზს, ტერიტორიებსა და სამხედრო ბალანსს. ეს ყველაფერი მნიშვნელოვანია, მაგრამ, ჩემი აზრით, მთავარი მაინც სხვა რამეა. სინამდვილეში, რუსეთი უკრაინაში ებრძვის არა მხოლოდ უკრაინას. რუსეთი ებრძვის ტექსტს. ტექსტი ამ შემთხვევაში მხოლოდ დაწერილი დოკუმენტი არ არის. ტექსტი არის მთელი ის საერთაშორისო წესრიგი, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ შეიქმნა. ეს არის შეთანხმება, რომ სახელმწიფოების საზღვრები ძალით აღარ უნდა შეიცვალოს, რომ სუვერენიტეტი უნდა იყოს დაცული და რომ კლასიკური იმპერიების ეპოქა დასრულებულია. ამ ტექსტს ქმნის გაეროს წესდება, ჰელსინკის დასკვნითი აქტი, ბუდაპეშტის მემორანდუმი და მრავალი სხვა საერთაშორისო შეთანხმება. ამ ტექსტის თანაავტორი თავად რუსეთიც არის. სწორედ ამიტომ ამ ომის მთავარი პარადოქსი ისაა, რომ რუსეთი ტანკებით საკუთარ ხელმოწერას ებრძვის. ბევრს ჰგონია, რომ რუსეთი უკრაინასთან ომობს. მე ვფიქრობ, რომ ეს მხოლოდ გარეგანი სურათია. სინამდვილეში, რუსეთი ცდილობს შეცვალოს ის პოლიტიკური და სამართლებრივი ენა, რომელმაც თანამედროვე მსოფლიო შექმნა. მას სურს დაამტკიცოს, რომ ძლიერ სახელმწიფოს შეუძლია სამხედრო ძალით შეცვალოს საზღვრები, გააუქმოს სხვა სახელმწიფოს სუვერენიტეტი და ისტორია საკუთარი ნებით გადაწეროს. მაგრამ სწორედ აქ იწყება მთავარი პრობლემა. ტექსტს ტანკი ვერ ცვლის. ტანკს შეუძლია ქალაქის დაკავება, შენობების განადგურება და ადამიანების მოკვლა, მაგრამ მას არ შეუძლია შეცვალოს ტექსტი, რომელზეც საერთაშორისო წესრიგი დგას. მას არ შეუძლია შეცვალოს იმ სიტყვების მნიშვნელობა, როგორიცაა „სუვერენიტეტი“, „სახელმწიფო“, „საზღვარი“ და „საერთაშორისო სამართალი“. სემიოტიკის თვალსაზრისით, ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი გარემოებაა. სახელმწიფო ნიშანია. საზღვარი ნიშანია. დროშა ნიშანია. სუვერენიტეტიც ნიშანია. ამ ნიშნებს მნიშვნელობას ერთი სახელმწიფო არ ანიჭებს. მათ მნიშვნელობას ანიჭებს საერთაშორისო საზოგადოება, საერთო დისკურსი და კოლექტიური აღიარება. ამიტომ რუსეთს შეუძლია საერთაშორისო სამართლის დარღვევა, მაგრამ ვერ შეძლებს მის შეცვლას. ეს ორი სრულიად განსხვავებული მოვლენაა. ქურდობა არ აუქმებს საკუთრების უფლებას. მკვლელობა არ აუქმებს სიცოცხლის უფლებას. ანექსია კი არ აუქმებს სახელმწიფოს სუვერენიტეტს. ეს არის ნორმის დარღვევა და არა ნორმის შეცვლა. სწორედ ამიტომ რუსეთი აღმოჩნდა სემიოტიკურ კრიზისში. იგი ცდილობს ძალით შექმნას ახალი მნიშვნელობები, მაგრამ ვერ ახერხებს, რადგან მნიშვნელობას ტანკი არ ქმნის. მნიშვნელობას ქმნის დისკურსი. ხოლო დისკურსი იქმნება საერთო აღიარებით და არა სამხედრო ძალით. ამიტომ ყოველი ახალი სამხედრო ოპერაცია საბოლოოდ არა ახალი საერთაშორისო წესრიგის დაბადებას, არამედ არსებული წესრიგის მნიშვნელობის კიდევ ერთხელ დადასტურებას იწვევს. რაც უფრო ცდილობს რუსეთი ძალით გადაწეროს ტექსტი, მით უფრო აშკარა ხდება, რომ მისი გადაწერა შეუძლებელია. ყველაზე დიდი პარადოქსი კი ის არის, რომ რუსეთი სინამდვილეში საკუთარ მითოლოგიას ანგრევს. კლასიკური იმპერია არასოდეს არსებობდა მხოლოდ სამხედრო ძალის ხარჯზე. მას ყოველთვის ჰქონდა საკუთარი ენა, საკუთარი იდეა, საკუთარი ლეგიტიმაცია და მომავლის საკუთარი წარმოდგენა. დღეს ეს ყველაფერი აღარ არსებობს. დარჩა მხოლოდ ძალადობა. მაგრამ ძალადობა ვერ ქმნის ლეგიტიმაციას. ტანკი შეიძლება შევიდეს ქალაქში, მაგრამ ვერ შევა ტექსტში. ვერ შევა სამართალში. ვერ შევა კოლექტიურ მეხსიერებაში. ვერ შევა იმ საერთაშორისო შეთანხმებებში, რომლებმაც თანამედროვე მსოფლიო შექმნეს. სწორედ ამიტომ ვფიქრობ, რომ უკრაინაში მიმდინარე ომი არ არის მხოლოდ სამხედრო კონფლიქტი. ეს არის ბრძოლა ტექსტსა და ძალას შორის. რუსეთი ცდილობს ძალით შეცვალოს ის ტექსტი, რომლის შექმნასა და აღიარებაშიც თავად მონაწილეობდა. მაგრამ ამ ტექსტის შეცვლის შესაძლებლობა მას არ გააჩნია, რადგან საერთაშორისო სამართლის ავტორი ერთი სახელმწიფო არ არის. მისი ავტორია სახელმწიფოთა კოლექტიური ნება. ამიტომ რუსეთი ვერ ქმნის ახალ საერთაშორისო წესრიგს. ის მხოლოდ არღვევს არსებულს. და სწორედ აქ არის ამ ომის მთავარი ისტორიული პარადოქსი. რუსეთს ჰგონია, რომ უკრაინას ებრძვის. სინამდვილეში კი საკუთარ ხელმოწერას, საკუთარ დისკურსს და საკუთარ იმპერიულ მითოსს ებრძვის. რაც უფრო დიდხანს გაგრძელდება ეს მცდელობა, მით უფრო ცხადი გახდება ერთი მარტივი ჭეშმარიტება: ტექსტი შეიძლება დაარღვიო, მაგრამ მისი შეცვლა ტანკებით შეუძლებელია.