ვერ დავიჯერეთ, რომ იმპერია არ დაშლილა

თუ საქართველოს უახლეს ისტორიას ყურადღებით გადავხედავთ, ერთი კანონზომიერება აუცილებლად გამოჩნდება. 1991 წლის 22 დეკემბრიდან დღემდე, თითქმის ყოველ გადამწყვეტ ისტორიულ მომენტში, ვერ დავიჯერეთ, რომ ჩვენს წინაშე იდგა არა დაშლილი, არამედ მოდერნიზებული რუსეთის იმპერია. ჩვენ გვეგონა, რომ საბჭოთა კავშირის დაშლასთან ერთად იმპერიაც დასრულდა. სინამდვილეში კი დასრულდა მხოლოდ მისი ფორმა. შინაარსი დარჩა. შეიცვალა სიმბოლოები, სახელები, ინსტიტუტები, მაგრამ არ შეცვლილა მთავარი მიზანი — პოსტსაბჭოთა სივრცეზე კონტროლის შენარჩუნება და დაკარგული გავლენის აღდგენა. სწორედ ამიტომ ვერ დავიჯერეთ 1991 წელს, ვერ დავიჯერეთ 2007 წელს, ვერ დავიჯერეთ 2012 წელს, ვერ დავიჯერეთ 2016 წელს და ვერ დავიჯერეთ 2020 წელს. ყოველ ჯერზე ერთი და იგივე სქემა მეორდებოდა, მაგრამ ჩვენ მას სხვადასხვა მოვლენად აღვიქვამდით. ამ ახალი იმპერიის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი იარაღი დემოკრატიის ენა აღმოჩნდა. დემოკრატია, ადამიანის უფლებები, კანონის უზენაესობა — ეს ყველაფერი თავად არ არის პრობლემა. პირიქით, ეს თავისუფალი საზოგადოების საფუძველია. მაგრამ იმპერიამ სწორედ ეს ენა აქცია პოლიტიკური ოპერაციების ინსტრუმენტად. დემოკრატია იქცა სატყუარად, რომლითაც საზოგადოების მნიშვნელოვანი ნაწილი მოიზიდა. ჩვენ გულწრფელად ვითხოვდით დემოკრატიულ სახელმწიფოს, მაგრამ ვერ ვხედავდით, რომ ამავე მოთხოვნებს ხშირად ემსახურებოდნენ ადამიანები, რომლებიც საბოლოოდ რუსეთის ინტერესებს ატარებდნენ. სწორედ ეს იყო ყველაზე დახვეწილი ფორმა — არა ტანკებით, არამედ პოლიტიკური ენით განხორციელებული გავლენა. ზვიად გამსახურდიას საქართველოდან განდევნა შემთხვევითი მოვლენა არ ყოფილა. ეს იყო რევანში საქართველოს დამოუკიდებლობისთვის. რევანში 1991 წლის 31 მარტის რეფერენდუმისთვის. რევანში დამოუკიდებლობის გამოცხადებისთვის. რევანში საბჭოთა ჯარებისთვის საოკუპაციო სტატუსის მინიჭებისთვის. რევანში იმ მცდელობისთვის, რომ საქართველო მართლაც დამოუკიდებელი სახელმწიფო გამხდარიყო. ამ რევანშის შედეგები კატასტროფული აღმოჩნდა. მივიღეთ ორი ოკუპირებული ტერიტორია, ეთნიკური წმენდა, ათიათასობით დევნილი, ათასობით დაღუპული და გახლეჩილი ქვეყანა. ვინმეს მართლა სჯერა, რომ საქართველოში ხელისუფლების ძალადობრივი შეცვლა რუსეთის მონაწილეობის გარეშე მოხდა? ვინმეს სჯერა, რომ კრემლი ამ პროცესებში უბრალოდ დამკვირვებელი იყო? ასეთი წარმოდგენა უკვე არა ანალიზის, არამედ რეალობის უარყოფის სფეროს მიეკუთვნება. ასევე ვერ დავიჯერეთ, რომ ე.წ. დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობა ახალი იმპერიული კონსტრუქცია იყო. გვეგონა, ეს იყო ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკების თანამშრომლობის ფორმატი. სინამდვილეში კი ის რუსეთის გავლენის შენარჩუნების ერთ-ერთი მთავარი მექანიზმი აღმოჩნდა. ვერ დავიჯერეთ, რომ აფხაზეთის ომი შეგნებულად იყო ორგანიზებული. ვერ დავიჯერეთ, რომ ეთნიკური წმენდა კონკრეტული პოლიტიკური მიზნის ნაწილი იყო. ვერ დავიჯერეთ, რომ საქართველოს დასჯა მიმდინარეობდა დამოუკიდებლობისთვის. 2008 წლის აგვისტოს ომის შემდეგ კიდევ ერთხელ განმეორდა იგივე სურათი. საზოგადოების დიდმა ნაწილმა პასუხისმგებლობა საკუთარ სახელმწიფოს დააკისრა. თითქოს რუსეთი მხოლოდ რეაგირებდა. თითქოს აგრესორი და მსხვერპლი ერთმანეთს გაუთანაბრდნენ. ეს შემთხვევითი არ ყოფილა. იმპერიის ერთ-ერთი მთავარი გამარჯვება სწორედ მაშინ დგება, როდესაც მსხვერპლი საკუთარი თავის დადანაშაულებას იწყებს. 2012 წელს კი კიდევ უფრო რთული ეტაპი დაიწყო. საქართველოს მოსახლეობის დიდმა ნაწილმა ნდობა გამოუცხადა რუს ოლიგარქს, რომელიც დემოკრატიის, თავისუფლებისა და ევროპული მომავლის სახელით მოვიდა ხელისუფლებაში. ბევრს ეგონა, რომ ეს მხოლოდ შიდა პოლიტიკური ცვლილება იყო. დღეს უკვე ნათლად ჩანს, რომ ეს პროცესი რუსეთის გრძელვადიანი სტრატეგიის ნაწილი იყო. სწორედ ამიტომ ცდილობენ ახლა 2008 წლის ომის ისტორიის გადაწერას. სწორედ ამიტომ იქმნება სპეციალური კომისიები, რომელთა მიზანია სამართლებრივად პასუხისმგებლობა საქართველოს დააკისრონ. როდესაც სახელმწიფო საკუთარ ისტორიას მტრის ინტერპრეტაციით იწყებს წერას, ეს მხოლოდ ისტორიული დავა აღარ არის — ეს სახელმწიფოებრივი უსაფრთხოების საკითხია. ყველაზე მძიმე შედეგი მხოლოდ ოკუპირებული ტერიტორიები არ არის. ყველაზე მძიმე შედეგია საზოგადოების ცნობიერების ოკუპაცია. როდესაც ხალხი ვეღარ არჩევს თავისუფლებას კონტროლისგან, დემოკრატიას — მისი იმიტაციისგან, ხოლო სახელმწიფოს — იმპერიის გავლენისგან, მაშინ ოკუპაცია უკვე მხოლოდ საზღვრებზე აღარ მიმდინარეობს. ის ადამიანის აზროვნებაში გადადის. ამ მრავალწლიანმა ვერა-დაჯერებამ საქართველო დემოგრაფიულ კატასტროფამდე მიიყვანა. ასიათასობით მოქალაქემ ქვეყანა დატოვა. სუსტდება სახელმწიფო ინსტიტუტები, იზრდება იზოლაცია, ხოლო რუსული ტოტალიტარიზმის ელემენტები ყოველდღიურ პოლიტიკაში სულ უფრო აშკარა ხდება. დღეს უკვე დამოუკიდებლობის დაკარგვამდე მხოლოდ ერთი ნაბიჯი გვაშორებს. და ყველაზე ტრაგიკული ის არის, რომ ჯერ კიდევ არსებობენ ადამიანები, რომლებიც ამ რუსულ თამაშში მონაწილეობას აპირებენ. თუმცა ისინი ამ თამაშში სუბიექტები არ არიან. ისინი მხოლოდ ობიექტები არიან — იმპერიის პოლიტიკური თამაშის ინსტრუმენტები. საქართველოს უახლესი ისტორიის ყველაზე დიდი გაკვეთილი სწორედ ეს არის: იმპერიები ყოველთვის იცვლიან ფორმას, მაგრამ არასოდეს ამბობენ უარს საკუთარ მიზნებზე. თუ ამას ისევ ვერ დავიჯერებთ, მომავალშიც იმავე შეცდომებს გავიმეორებთ, ოღონდ უკვე გაცილებით მძიმე ფასის გადახდა მოგვიწევს.

თამაში, ენა და ძალაუფლება — რატომ არის საქართველოს ოპოზიცია სხვისი თამაშის ობიექტი

პოლიტიკაში ყველაზე დიდი შეცდომა არის იმის წარმოდგენა, რომ ბრძოლა მხოლოდ ძალაუფლებისთვის მიმდინარეობს. სინამდვილეში, ძალაუფლებისთვის ბრძოლა იწყება ბევრად ადრე — იმ მომენტში, როდესაც განისაზღვრება თამაშის წესები. ვინც თამაშის წესებს ადგენს, ხშირად გამარჯვების მნიშვნელოვან უპირატესობასაც იქვე იძენს. Hans-Georg Gadamer სწორედ ამ საკითხს სრულიად განსხვავებული კუთხით უყურებს. მისი აზრით, თამაში არ არის უბრალოდ საქმიანობა, რომელსაც ადამიანი აკონტროლებს. პირიქით, თამაშს აქვს საკუთარი ლოგიკა, საკუთარი მოძრაობა და საკუთარი წესები. ამიტომ გადამერი წერს, რომ საბოლოოდ მოთამაშე კი არ თამაშობს თამაშს, არამედ თამაში „თამაშობს“ მოთამაშეს. ეს ერთი შეხედვით აბსტრაქტული აზრია, მაგრამ პოლიტიკაში მისი მნიშვნელობა უზარმაზარია. თუ ხელისუფლება განსაზღვრავს, რაზე უნდა ილაპარაკოს საზოგადოებამ, რა არის მთავარი პრობლემა, ვინ არის მტერი, ვინ არის პატრიოტი, ვინ არის მოღალატე, მაშინ იგი მხოლოდ პოლიტიკურ პროცესს კი არ მართავს — ის თავად თამაშს მართავს. ამ დროს ოპოზიცია შეიძლება ძალიან აქტიური იყოს. ყოველდღიურად მართავდეს ბრიფინგებს, საპროტესტო აქციებს, აკრიტიკებდეს ხელისუფლებას. მაგრამ ერთი კითხვა მაინც რჩება: ვის თემებზე საუბრობს? თუ ოპოზიცია მხოლოდ ხელისუფლების განცხადებებს პასუხობს, მხოლოდ ხელისუფლების ნაბიჯებზე რეაგირებს და მხოლოდ ხელისუფლების მიერ შექმნილ პოლიტიკურ ჩარჩოში მოქმედებს, მაშინ ის თამაშის სუბიექტი აღარ არის. ის თამაშის ობიექტია. ეს არის განსხვავება რეაქციასა და ინიციატივას შორის. აქ ჩნდება მეორე მნიშვნელოვანი იდეა, რომელიც განსაკუთრებით კარგად ჩანს Jacques Derrida-ს ნაშრომებში. დერიდა გვიჩვენებს, რომ ძალაუფლება მხოლოდ იარაღით ან ეკონომიკით არ მოქმედებს. ძალაუფლება მოქმედებს ტექსტებით, ცნებებითა და მნიშვნელობებით. ვინც აკონტროლებს ენას, ის განსაზღვრავს იმასაც, თუ როგორ აღიქვამს საზოგადოება რეალობას. შენს „პოსტსემიოტიკურ“ კონცეფციასთან ეს პირდაპირ კავშირშია. ენა არ არის მხოლოდ რეალობის აღწერის საშუალება. ენა არის რეალობის კონსტრუქციის მექანიზმი. პოლიტიკა კი პირველ რიგში ენისთვის ბრძოლაა. სწორედ ამიტომ ტოტალიტარული სისტემები ყოველთვის ცდილობენ ერთი და იმავე რამის გაკეთებას: დახურონ პოლიტიკური ენა. როდესაც არსებობს მხოლოდ ერთი „სწორი“ განმარტება, ერთი „სწორი“ ისტორია, ერთი „სწორი“ პატრიოტიზმი და ერთი „სწორი“ სახელმწიფოებრივი აზრი, თამაში უკვე დასრულებულია. საზოგადოებას აღარ შეუძლია საკუთარი თამაშის შექმნა. აქ განსაკუთრებით საინტერესო ხდება საქართველოს დღევანდელი პოლიტიკური ვითარება. თუ ოპოზიცია მხოლოდ პასუხობს ხელისუფლებას, მაშინ იგი ხელისუფლების მიერ შექმნილ ენობრივ სისტემაში ცხოვრობს. ხელისუფლება ამბობს სიტყვას — ოპოზიცია პასუხობს. ხელისუფლება ცვლის დღის წესრიგს — ოპოზიცია მიჰყვება. ხელისუფლება ახალ თემას აგდებს — ოპოზიცია ისევ რეაგირებს. ასეთ ვითარებაში ოპოზიცია შეიძლება ძალიან აქტიური ჩანდეს, მაგრამ სინამდვილეში ინიციატივა მის ხელში არ არის. ეს ჰგავს ჭადრაკის პარტიას, სადაც ერთი მოთამაშე აკეთებს სვლებს, მეორე კი მხოლოდ იძულებითი სვლებით პასუხობს. ფორმალურად ორივე თამაშობს, მაგრამ თამაშის ტემპს მხოლოდ ერთი აკონტროლებს. აქ მნიშვნელოვანია კიდევ ერთი თეორიული ხაზი, რომელიც უკავშირდება Ernesto Laclau-ს. მისი ჰეგემონიის კონცეფციის მიხედვით, პოლიტიკაში გადამწყვეტი მხოლოდ სახელმწიფო ინსტიტუტების კონტროლი არ არის. გადამწყვეტია იმის განსაზღვრა, რას ნიშნავს ისეთი სიტყვები, როგორიცაა „დემოკრატია“, „სახელმწიფო“, „უსაფრთხოება“, „თავისუფლება“ და „ეროვნული ინტერესები“. ვინც ამ მნიშვნელობებს ქმნის, ის ქმნის პოლიტიკურ რეალობასაც. ამიტომ ოპოზიციის მთავარი პრობლემა შეიძლება არც ორგანიზაციული იყოს და არც პერსონალური. მისი მთავარი პრობლემა შეიძლება იყოს ის, რომ მან ვერ შექმნა საკუთარი თამაში. საკუთარი თამაში ნიშნავს არა უბრალოდ ახალი პარტიის შექმნას, არამედ ახალი პოლიტიკური ენის შექმნას. ისეთი ენის, რომელიც აღარ იმოძრავებს ხელისუფლების მიერ დადგენილ ჩარჩოებში. სწორედ აქ ერთიანდება გადამერის ჰერმენევტიკა, დერიდას ტექსტის ფილოსოფია და შენი პოსტსემიოტიკური იდეა. თუ ენა არის რეალობის ოპერაციული სისტემა, მაშინ პოლიტიკა არის ბრძოლა ამ ოპერაციული სისტემის კონტროლისთვის. ვინც მხოლოდ სხვის პროგრამაში მუშაობს, ვერასოდეს გახდება სისტემის ავტორი. საქართველოს პოლიტიკური კრიზისი, შესაძლოა, სწორედ ამაში მდგომარეობდეს. ბრძოლა მიმდინარეობს არა მხოლოდ არჩევნებისთვის, არამედ იმისთვის, ვინ დაწერს იმ ტექსტს, რომლის მიხედვითაც ქვეყანა საკუთარ თავს გაიგებს. და სანამ ოპოზიცია ამ ტექსტს თავად არ შექმნის, იგი დარჩება სხვისი ტექსტის მკითხველად, სხვისი თამაშის მონაწილედ და არა თამაშის ავტორად. შესაძლოა, სწორედ აქ იწყება ახალი პოლიტიკა: არა მაშინ, როდესაც იცვლება ხელისუფლება, არამედ მაშინ, როდესაც იცვლება თამაშის ენა. რადგან როდესაც იცვლება ენა, იცვლება თამაშის წესებიც. ხოლო როდესაც იცვლება თამაშის წესები, იცვლება თავად პოლიტიკური რეალობაც.

მეორე შანსი პოსტსაბჭოთა დემოკრატიისთვის — ოცწლიანი დისტანციიდან 2005 წელს, ვარდების რევოლუციიდან ორი წლის შემდეგ, ლიბერთის ინსტიტუტის წარმომადგენლებმა ლევან რამიშვილმა და გიორგი მელაძემ მნიშვნელოვანი სტატია გამოაქვეყნეს სათაურით „მეორე შანსი პოსტსაბჭოთა დემოკრატიისთვის?“. იმ დროისთვის ეს მხოლოდ პოლიტიკური შეფასება არ იყო. ეს იყო იმ ეპოქის მანიფესტი, რომელიც ამტკიცებდა, რომ პოსტსაბჭოთა სივრცეს პირველად გაუჩნდა რეალური შესაძლებლობა, საბოლოოდ დაეტოვებინა ტოტალიტარული წარსული. 2005 წელს მართლაც ჩანდა, რომ ისტორია დემოკრატიის სასარგებლოდ ვითარდებოდა. ჯერ სერბეთში დაემხო სლობოდან მილოშევიჩის რეჟიმი, შემდეგ საქართველოში მოხდა ვარდების რევოლუცია, უკრაინაში — ნარინჯისფერი რევოლუცია. თითქოს საბჭოთა იმპერიის დაშლის შემდეგ შეჩერებული დემოკრატიზაციის პროცესი ხელახლა იწყებოდა. სტატიის ავტორები განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებდნენ იმაზე, რომ დემოკრატია გარედან თავს მოხვეული პროექტი არ არის. მათი აზრით, ცვლილებების მთავარი წყარო თავად საზოგადოებაა — განსაკუთრებით ახალგაზრდები, სამოქალაქო მოძრაობები და მშვიდობიანი წინააღმდეგობა. სწორედ ამიტომ ისინი იცავდნენ მოძრაობა „კმარას“ წევრებს, რომლებიც ბელარუსში დააპატიმრეს. ლუკაშენკოს რეაქცია მათთვის მხოლოდ ერთი რეჟიმის სისასტიკის მაგალითი კი არ იყო, არამედ შიშის გამოხატულება. ავტორების აზრით, ავტორიტარული რეჟიმები ყველაზე მეტად სწორედ თავისუფლების იდეის გავრცელებას უფრთხიან. სტატიაში კიდევ ერთი საინტერესო აზრია განვითარებული: დემოკრატიული ცვლილებები გადამდებია. ერთი ქვეყნის წარმატება მეზობელი საზოგადოებისათვის მაგალითი ხდება. ამიტომაც საქართველოდან დაწყებულმა პროცესებმა უკრაინაზე, შემდეგ კი სხვა ქვეყნებზეც მოახდინა გავლენა. ოცი წლის შემდეგ ამ ტექსტის წაკითხვა სრულიად ახალ შთაბეჭდილებას ტოვებს. 2005 წლის ავტორები ფიქრობდნენ, რომ პოსტსაბჭოთა სივრცე საბოლოოდ ტოვებდა ტოტალიტარულ ეპოქას. მაგრამ ისტორიამ სხვა მიმართულებით დაიწყო მოძრაობა. რუსეთმა დემოკრატიზაციის ეს პროცესი ეგზისტენციალურ საფრთხედ აღიქვა. სწორედ ამის შემდეგ დაიწყო ავტორიტარიზმის ახალი კონსოლიდაცია, რომელიც საბოლოოდ გადაიზარდა 2008 წლის საქართველოში შეჭრაში, 2014 წლის ყირიმის ანექსიაში და 2022 წლის უკრაინაში სრულმასშტაბიან ომში. დღეს უკვე ნათელია, რომ მოსკოვისთვის პრობლემა მხოლოდ ნატო ან დასავლეთი არასოდეს ყოფილა. მთავარი საფრთხე დემოკრატიული მაგალითი იყო. თუ საქართველო, უკრაინა ან სხვა პოსტსაბჭოთა ქვეყანა წარმატებულ დემოკრატიად გადაიქცეოდა, ეს მთლიანად დაანგრევდა იმ მითს, რომ ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკები აუცილებლად ავტორიტარულ სისტემაში უნდა არსებობდნენ. ამ თვალსაზრისით, 2005 წლის სტატია წინასწარმეტყველური აღმოჩნდა. ავტორები წერდნენ, რომ წარმატებული მაგალითები შეიძლება როგორც სამოქალაქო საზოგადოებამ, ისე ავტორიტარულმა რეჟიმებმაც გამოიყენონ. სწორედ ეს მოხდა. თუ დემოკრატიულმა მოძრაობებმა დაიწყეს თანამშრომლობა, ავტორიტარულმა რეჟიმებმაც ერთმანეთის გამოცდილების გაზიარება დაიწყეს. დღეს უკვე აშკარად ჩანს ავტორიტარული ინტერნაციონალი — რუსეთი, ბელარუსი, ირანი და სხვა რეჟიმები ერთმანეთს უზიარებენ არა მხოლოდ სამხედრო და ეკონომიკურ რესურსებს, არამედ რეპრესიების, პროპაგანდისა და საზოგადოების კონტროლის ტექნოლოგიებს. საქართველოს შემთხვევაც სიმბოლურია. ქვეყანა, რომელიც 2003 წელს დემოკრატიული ცვლილებების სიმბოლოდ ითვლებოდა, დღეს კვლავ დემოკრატიული უკუსვლის საფრთხის წინაშე დგას. ეს გვახსენებს, რომ დემოკრატია ერთხელ მიღწეული მდგომარეობა არ არის. იგი მუდმივი პროცესია, რომელიც ყოველდღიურ დაცვას საჭიროებს. სწორედ ამიტომ 2005 წლის მთავარი გზავნილი დღესაც აქტუალურია. დემოკრატია მხოლოდ არჩევნები არ არის. ეს არის საზოგადოების უნარი, დაიცვას თავისუფლება, შექმნას ძლიერი სამოქალაქო ინსტიტუტები და არ დაუშვას ძალაუფლების კონცენტრაცია ერთი ადამიანის ან ერთი პოლიტიკური ჯგუფის ხელში. ოცი წლის შემდეგ შეიძლება ითქვას, რომ ავტორების იმედი ნაწილობრივ გამართლდა და ნაწილობრივ — არა. დემოკრატიის მეორე შანსი მართლაც გაჩნდა, მაგრამ მის წინააღმდეგ გაცილებით ძლიერი და ორგანიზებული წინააღმდეგობაც ჩამოყალიბდა. თუმცა ისტორია დასრულებული არ არის. უკრაინის წინააღმდეგ რუსეთის ომმა კიდევ ერთხელ აჩვენა, რომ ეს ბრძოლა მხოლოდ ტერიტორიებისთვის არ მიმდინარეობს. ეს არის ბრძოლა ორ განსხვავებულ პოლიტიკურ მოდელს შორის — თავისუფალ, დემოკრატიულ საზოგადოებასა და ავტორიტარულ, იმპერიულ სისტემას შორის. ამიტომ 2005 წლის კითხვა — „აქვს თუ არა პოსტსაბჭოთა სამყაროს მეორე შანსი დემოკრატიისთვის?“ — დღესაც პასუხგაუცემელი არ არის. უბრალოდ, პასუხი აღარ იქნება მხოლოდ არჩევნებზე დამოკიდებული. ის განისაზღვრება იმით, შეძლებენ თუ არა ეს საზოგადოებები საკუთარი პოლიტიკური თავისუფლების, ინსტიტუტებისა და ევროპული მომავლის დაცვას. სწორედ ამ ბრძოლაზე იქნება დამოკიდებული, დასრულდება თუ არა საბოლოოდ პოსტსაბჭოთა ტოტალიტარული მემკვიდრეობის ეპოქა.

ვალდაის მანიფესტი: როგორ ქმნის პუტინი „მსოფლიოს უმრავლესობის“ მითს

2023 წლის 5 ოქტომბერს ვალდაის საერთაშორისო დისკუსიურ კლუბზე გამოსვლისას ვლადიმირ პუტინმა ერთი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი თეზისი წამოაყენა. მისი თქმით, მსოფლიოს უმრავლესობა აღარ აპირებს დასავლეთის დომინაციის ატანას. ერთი შეხედვით, ეს შეიძლება მხოლოდ პოლიტიკური განცხადება ჩანდეს. სინამდვილეში კი ეს არის მთელი კრემლის იდეოლოგიის საყრდენი. ამ ფრაზაში იმალება არა მხოლოდ რუსეთის საგარეო პოლიტიკის ხედვა, არამედ ძალაუფლების სრულიად ახალი ლეგიტიმაციის მცდელობა. პირველ რიგში, უნდა დავუსვათ კითხვა: ვინ არის „მსოფლიოს უმრავლესობა“? პუტინი ამ ცნებას ისე იყენებს, თითქოს ეს უკვე ჩამოყალიბებული პოლიტიკური სუბიექტია. თუმცა სინამდვილეში „მსოფლიოს უმრავლესობა“ არ არის არც საერთაშორისო ორგანიზაცია, არც სამხედრო ალიანსი და არც რაიმე დემოკრატიულად გამოხატული საერთო ნება. ეს არის პოლიტიკური კონსტრუქცია, რომელიც რიტორიკის საშუალებით იქმნება. აქ პუტინი ძალიან საინტერესო ოპერაციას ატარებს. ის ცდილობს რუსეთი აღარ წარმოაჩინოს როგორც იზოლირებული სახელმწიფო, რომელიც უკრაინაში აგრესიულ ომს აწარმოებს. ამის ნაცვლად, იგი საკუთარ ქვეყანას წარმოაჩენს როგორც იმ ძალის წარმომადგენელს, რომელიც თითქოს მთელი პლანეტის სახელით საუბრობს. ეს უკვე მხოლოდ საგარეო პოლიტიკა აღარ არის. ეს არის ნარატივისთვის ბრძოლა. მართალია, ბოლო ათწლეულებში დასავლეთის ჰეგემონიას არაერთ ქვეყანაში აკრიტიკებენ. აზიის, აფრიკისა და ლათინური ამერიკის მრავალი სახელმწიფო მართლაც ცდილობს უფრო დამოუკიდებელი საგარეო პოლიტიკა აწარმოოს. მაგრამ აქ პუტინი აკეთებს მნიშვნელოვან ლოგიკურ გადახტომას. იგი ფაქტობრივად ამტკიცებს: თუ ქვეყანა აკრიტიკებს დასავლეთს, ეს ნიშნავს, რომ იგი რუსეთის მხარეს დგას. სწორედ აქ იწყება მანიპულაცია. დასავლეთის კრიტიკა და რუსეთის მხარდაჭერა ერთი და იგივე არ არის. ინდოეთს, ბრაზილიას, საუდის არაბეთს, თურქეთსა და სხვა მრავალ სახელმწიფოს საკუთარი ეროვნული ინტერესები აქვთ. ისინი ცდილობენ შეინარჩუნონ ურთიერთობები როგორც დასავლეთთან, ისე რუსეთთან და ჩინეთთან. მათი პოლიტიკა არ ნიშნავს იმას, რომ ისინი რუსეთის გეოპოლიტიკურ პროექტს იზიარებენ. პუტინი ამ მრავალფეროვან რეალობას ერთ საერთო ბლოკად აქცევს და მას „მსოფლიოს უმრავლესობას“ უწოდებს. ეს კლასიკური პოლიტიკური მითის შექმნის პროცესია. მითის ფუნქცია სწორედ ის არის, რომ რთული რეალობა ერთ მარტივ ისტორიად გადააქციოს. ამ ისტორიაში დასავლეთი წარმოდგენილია როგორც გლობალური მჩაგვრელი, ხოლო რუსეთი — როგორც თავისუფლებისთვის მებრძოლი სახელმწიფო. მაგრამ რეალობა გაცილებით უფრო რთულია. თუ კრემლის განცხადებებს დავაკვირდებით, შევნიშნავთ, რომ სიტყვა „მრავალპოლარული მსოფლიო“ თითქმის ყოველთვის თან ახლავს „სუვერენიტეტის“ თემას. თუმცა პუტინის გაგებით სუვერენიტეტი ხშირად ნიშნავს არა საერთაშორისო სამართლის პატივისცემას, არამედ დიდი სახელმწიფოების უფლებას გავლენის სფეროები თავად განსაზღვრონ. სწორედ ამ ლოგიკით ამართლებს კრემლი უკრაინის წინააღმდეგ ომს. თუ რუსეთს აქვს განსაკუთრებული „ცივილიზაციური სივრცე“, მაშინ მეზობელი ქვეყნების დამოუკიდებელი არჩევანი უკვე პრობლემად გადაიქცევა. აქ იკვეთება მთავარი წინააღმდეგობაც. ერთი მხრივ, პუტინი აცხადებს, რომ ყველა ერს საკუთარი განვითარების გზა უნდა ჰქონდეს. მეორე მხრივ, სწორედ ამავე ლოგიკით უარყოფს უკრაინის უფლებას, დამოუკიდებლად განსაზღვროს საკუთარი საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკა. ანუ სუვერენიტეტი უნივერსალური პრინციპი აღარ არის. იგი მხოლოდ იმ შემთხვევაში მოქმედებს, თუ რუსეთის ინტერესებს არ ეწინააღმდეგება. ამიტომ ვალდაის გამოსვლა მხოლოდ პოლიტიკური განცხადებების კრებული არ ყოფილა. ეს იყო იდეოლოგიური მანიფესტი. მან მსოფლიოს შესთავაზა ალტერნატიული პოლიტიკური ენა, სადაც საერთაშორისო სამართალს ანაცვლებს „ცივილიზაციური სახელმწიფო“, დემოკრატიულ ლეგიტიმაციას — ისტორიული მისია, ხოლო ფაქტებს — პოლიტიკური მითი. ყველაზე საინტერესო კი ის არის, რომ ეს ბრძოლა პირველ რიგში სამხედრო კი არა, ენობრივი ბრძოლაა. ვინც განსაზღვრავს სიტყვებს — „უმრავლესობას“, „სუვერენიტეტს“, „თავისუფლებას“, „მრავალპოლარობას“ — საბოლოოდ ის ცდილობს განსაზღვროს პოლიტიკური რეალობაც. სწორედ ამიტომ ვალდაის 2023 წლის გამოსვლა უნდა წავიკითხოთ არა მხოლოდ როგორც კრემლის საგარეო პოლიტიკის დოკუმენტი, არამედ როგორც ტექსტი, რომელიც რეალობის ახალი ინტერპრეტაციის შექმნას ცდილობს. ამ თვალსაზრისით, პუტინის მთავარი იარაღი ტანკები კი არ არის, არამედ ენა. რადგან ჯერ სიტყვები ცვლიან სამყაროს აღწერის წესს, შემდეგ კი ამ აღწერის მიხედვით იწყება პოლიტიკური მოქმედება. სწორედ ამიტომ, თანამედროვე გეოპოლიტიკური დაპირისპირება მხოლოდ ტერიტორიებისთვის ბრძოლა აღარ არის — ეს არის ბრძოლა იმისთვის, ვინ განსაზღვრავს რეალობის ენას.

როდესაც ენა აღარ აღწერს რეალობას, არამედ ქმნის მას

როდესაც ენა აღარ აღწერს რეალობას, არამედ ქმნის მას ჩვენ საუკუნეების განმავლობაში გვასწავლიდნენ, რომ ენა არის ინსტრუმენტი. სიტყვები თითქოს მხოლოდ აღწერს სამყაროს, ხოლო რეალობა არსებობს მათ მიღმა. ეს წარმოდგენა იმდენად ღრმად არის გამჯდარი ჩვენს ცნობიერებაში, რომ იშვიათად ვეკითხებით საკუთარ თავს: რა მოხდება, თუ ეს ყველაფერი პირიქით არის? რა მოხდება, თუ ენა არ არის რეალობის სარკე, არამედ თავად ის სისტემა, რომლის მეშვეობითაც რეალობა საერთოდ ხდება ჩვენთვის ხელმისაწვდომი? სწორედ აქ იწყება ის, რასაც მე პოსტსემიოტიკას ვუწოდებ. პოსტსემიოტიკა ამტკიცებს, რომ ენა აღარ უნდა განვიხილოთ მხოლოდ როგორც ნიშანთა სისტემა. იგი არის ოპერაციული სისტემა, რომელიც განსაზღვრავს, რას ვხედავთ, რას ვფიქრობთ, რას ვეძახით სიმართლეს და საერთოდ, რა შეიძლება არსებობდეს ჩვენს ცნობიერებაში. ადამიანი რეალობას პირდაპირ არ ეხება. იგი რეალობას ყოველთვის ენის ინტერფეისის გავლით აღიქვამს. ამიტომ ძალაუფლების ყველაზე ღრმა ფორმა აღარ არის მხოლოდ ეკონომიკის, არმიის ან მედიის კონტროლი. ყველაზე ღრმა ძალაუფლება არის ენის კონტროლი. ვინც განსაზღვრავს სიტყვების მნიშვნელობას, ის განსაზღვრავს რეალობის საზღვრებსაც. ტოტალიტარული სისტემები სწორედ ამიტომ იწყებენ ბრძოლას არა მხოლოდ ადამიანებთან, არამედ სიტყვებთან. მათ ესმით, რომ თუ მოახერხებენ ენის შეცვლას, რეალობის აღქმაც შეიცვლება. როდესაც გარკვეული სიტყვები ქრება, ქრება არა მხოლოდ მათი სახელები, არამედ ის გამოცდილებაც, რომლის გამოხატვაც ამ სიტყვებით იყო შესაძლებელი. რუსეთი ამის ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითია. უკრაინაში დაწყებული ომის ოფიციალურად „სპეცოპერაციად“ გამოცხადება არ არის მხოლოდ პროპაგანდისტული ხრიკი. ეს არის მცდელობა, შეიცვალოს თავად რეალობის ინტერფეისი. სიტყვა „ომი“ ააქტიურებს სრულიად განსხვავებულ ასოციაციებს — აგრესიას, მსხვერპლს, საერთაშორისო სამართალს, პასუხისმგებლობას. „სპეცოპერაცია“ კი ამ კავშირს წყვეტს და მოვლენას ტექნიკურ, თითქმის ადმინისტრაციულ პროცესად გარდაქმნის. იცვლება არა მხოლოდ ტერმინი, არამედ ადამიანების აღქმის რეჟიმი. ირანში ეს პროცესი სხვა ფორმას იღებს. იქ ენის ავტორიტეტი მხოლოდ სახელმწიფოს კი არა, რელიგიურ ლეგიტიმაციასაც ეყრდნობა. როდესაც პოლიტიკური ენა წმინდა ენად ცხადდება, განსხვავებული ინტერპრეტაცია აღარ აღიქმება მხოლოდ პოლიტიკურ უთანხმოებად. ის უკვე განიხილება როგორც მორალური ან რელიგიური გადახრა. ამგვარად, ენა კარგავს გახსნილობას და გადაიქცევა დასრულებულ კანონად. ჩინეთი კიდევ სხვა მოდელს გვთავაზობს. აქ მთავარი ინსტრუმენტი აღარ არის მხოლოდ აკრძალვა. ენა ალგორითმების გავლით რეგულირდება. ინფორმაცია იფილტრება, ნაწილდება, პრიორიტეტდება. რეალობა არ ქრება, მაგრამ მოქალაქემ მასთან წვდომა უკვე წინასწარ შერჩეული გზებით აქვს. ძალაუფლება აქ ნაკლებად ჩანს, რადგან იგი ინტერფეისის დიზაინშია დამალული. ჩრდილო კორეა ამ პროცესის უკიდურესი ფორმაა. იქ ენობრივი სივრცე თითქმის სრულ იზოლაციაში არსებობს. როდესაც ალტერნატიული ინფორმაცია და ალტერნატიული ენა არ არსებობს, ადამიანისთვის ძალიან რთულია თავად შეამჩნიოს, რომ მისი რეალობა შეზღუდულია. ინტერფეისი ერთადერთი შესაძლო სამყაროს სახეს იღებს. საქართველო ამ სურათში სრულიად განსხვავებულ ადგილს იკავებს. აქ ერთი დომინანტი ენობრივი სისტემა არ არსებობს. აქ ერთმანეთს რამდენიმე განსხვავებული ინტერპრეტაციული სისტემა ებრძვის. სწორედ ამიტომ საქართველო საინტერესო ლაბორატორიაა. ბრძოლა მიმდინარეობს არა მხოლოდ პოლიტიკურ ძალებს შორის, არამედ იმაზე, თუ რომელი ენა აღწერს ქვეყანას, მის წარსულს და მის მომავალს. როდესაც ერთი მხარე ლაპარაკობს ევროპულ ინტეგრაციაზე, ხოლო მეორე სუვერენიტეტზე, საქმე ხშირად მხოლოდ განსხვავებულ პოლიტიკურ პროგრამებს აღარ ეხება. ეს უკვე ორი განსხვავებული ინტერფეისის კონკურენციაა, რომლებიც მოქალაქეს განსხვავებულ რეალობას სთავაზობენ. მაგრამ აქ ჩნდება უმნიშვნელოვანესი კითხვა. თუ ენა ასეთ ძლიერ სისტემას წარმოადგენს, შესაძლებელია თუ არა მისგან გათავისუფლება? ამ კითხვაზე პასუხის გასაცემად განსაკუთრებული მნიშვნელობა იძენს ჟაკ დერიდას différance. მისი იდეა გვაჩვენებს, რომ მნიშვნელობა არასოდეს არის ბოლომდე დასრულებული. სიტყვა ყოველთვის ტოვებს სივრცეს ახალი ინტერპრეტაციისთვის. სწორედ ამ ბზარში ჩნდება თავისუფლების შესაძლებლობა. თავისუფლება იწყება მაშინ, როდესაც ადამიანი აღარ რეაგირებს ავტომატურად. როდესაც სიტყვასა და რეაქციას შორის ჩნდება მცირე პაუზა, ადამიანი პირველად ამჩნევს, რომ იგი უკვე არსებულ კოდს ასრულებდა. ეს პაუზა არის აზროვნების დაბრუნება. თუმცა მხოლოდ ძველი სისტემის კრიტიკა საკმარისი არ არის. თუ მხოლოდ ყველაფერს დავშლით, საბოლოოდ საერთო ენა საერთოდ გაქრება. სწორედ ამიტომ საჭიროა ლოგოსის ხელახალი გააზრება. ლოგოსი აღარ უნდა გავიგოთ როგორც დასრულებული კანონი. იგი უნდა გავიგოთ როგორც სისტემის მუდმივი განახლების უნარი. სიმართლეც აღარ არის ერთხელ და სამუდამოდ მოცემული ფორმულა. სიმართლე არის პროცესი, რომელიც არსებობს მხოლოდ მაშინ, როდესაც ღიაა გადამოწმებისთვის, კრიტიკისთვის და ცვლილებისთვის. აქედან იბადება ლინგვისტური სუვერენიტეტის იდეა. ლინგვისტური სუვერენიტეტი ნიშნავს ადამიანის უფლებას, ფლობდეს საკუთარი რეალობის კოდს. ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა ქმნის საკუთარ სიმართლეს. ეს ნიშნავს, რომ ადამიანს არ აქვს წართმეული შესაძლებლობა, თავად იფიქროს, თავად დაასახელოს მოვლენები და თავად გადაამოწმოს უკვე არსებული მნიშვნელობები. საბოლოოდ, თანამედროვე მსოფლიო შეიძლება აღვწეროთ როგორც ბრძოლა რეალობის ოპერაციულ სისტემებზე. სახელმწიფოები, პოლიტიკური მოძრაობები, ტექნოლოგიური პლატფორმები და ხელოვნური ინტელექტიც კი მონაწილეობენ ერთსა და იმავე პროცესში — ისინი ცდილობენ განსაზღვრონ, რა სიტყვებით აღვიქვამთ სამყაროს. ამიტომ XXI საუკუნის მთავარი პოლიტიკური საკითხი მხოლოდ ის აღარ არის, ვინ ფლობს ტერიტორიას, ეკონომიკას ან სამხედრო ძალას. მთავარი კითხვა არის: ვინ წერს იმ კოდს, რომლის მეშვეობითაც ჩვენ რეალობას აღვიქვამთ? და აქ იწყება თავისუფლების ახალი გაგება. თავისუფალია არა ის, ვისაც მხოლოდ არჩევანის უფლება აქვს. თავისუფალია ის, ვისაც არ აქვს წართმეული საკუთარი რეალობის ენობრივი კოდი. რადგან თუ ადამიანი ვეღარ აკონტროლებს იმ ენას, რომლითაც სამყაროს აღიქვამს, ადრე თუ გვიან ვეღარც თავად სამყაროზე მოახდენს გავლენას. შესაძლოა, XXI საუკუნის ყველაზე დიდი პოლიტიკური ბრძოლა სწორედ ეს არის — ბრძოლა ენისთვის. და საბოლოოდ, ეს არის ბრძოლა თავად ადამიანის თავისუფლებისთვის.

რუსეთის იმპერიული ტრანსფორმაცია და პოსტსაბჭოთა სივრცე: საქართველოსა და უკრაინის შემთხვევების გეოპოლიტიკური და პოსტსემიოტიკური ანალიზი რუსეთის სახელმწიფოს ისტორიული განვითარება პეტრე პირველიდან მოყოლებული განისაზღვრებოდა არა მხოლოდ ტერიტორიული ექსპანსიით, არამედ ევრაზიული სივრცის ორგანიზებისა და სავაჭრო დერეფნების კონტროლის სტრატეგიული მისწრაფებით. ბალტიის ზღვაზე გასვლა, შავი ზღვის ჩრდილოეთ სანაპიროს დაუფლება, კავკასიისა და ცენტრალური აზიის ინტეგრაცია რუსეთის იმპერიის სტრუქტურაში მიზნად ისახავდა აზიასა და ევროპას შორის არსებული გეოეკონომიკური კომუნიკაციების მონოპოლიზაციას. საბჭოთა კავშირის პერიოდში ეს ფუნქცია კიდევ უფრო განმტკიცდა, რადგან 15 რესპუბლიკა ერთიანი პოლიტიკური და ეკონომიკური სისტემის ფარგლებში მოქმედებდა, რაც მოსკოვს ევრაზიის ცენტრალურ ორგანიზატორად აქცევდა. 1991 წელს საბჭოთა კავშირის დაშლამ რუსეთის ეს ისტორიული ფუნქცია საფუძვლიანად შეარყია. ახლად დამოუკიდებელმა სახელმწიფოებმა დაიწყეს მრავალვექტორული საგარეო პოლიტიკის გატარება, დასავლეთთან ინტეგრაცია და ალტერნატიული სატრანზიტო და ენერგეტიკული მარშრუტების განვითარება. ამ პროცესმა შექმნა ახალი გეოპოლიტიკური რეალობა, რომელშიც რუსეთის მონოპოლიური პოზიცია მნიშვნელოვნად შესუსტდა. საქართველოს მაგალითი ამ ტრანსფორმაციის ერთ-ერთ ყველაზე ნათელ გამოხატულებად შეიძლება ჩაითვალოს. 2003 წლის ვარდების რევოლუციამ ქვეყანა პოსტსაბჭოთა სივრცეში დემოკრატიული მოდერნიზაციისა და დასავლური ინტეგრაციის სიმბოლოდ აქცია. მიხეილ სააკაშვილი-ის ხელისუფლების პერიოდში 2004-2012 წლებში განხორციელებულმა რეფორმებმა მნიშვნელოვნად შეამცირა კორუფცია, გააძლიერა სახელმწიფო ინსტიტუტები და შექმნა ლიბერალური ეკონომიკური გარემო. საქართველო საერთაშორისო რეიტინგებში ერთ-ერთ ყველაზე რეფორმირებულ ქვეყნად ჩამოყალიბდა, რაც მას რეგიონში წარმატებული ტრანსფორმაციის მოდელად აქცევდა. საქართველოს გეოპოლიტიკური მნიშვნელობა კიდევ უფრო გაიზარდა ენერგეტიკული და სატრანზიტო ინფრასტრუქტურის განვითარებით. ბაქო–თბილისი–ჯეიჰანის ნავთობსადენი და სამხრეთ კავკასიის გაზსადენი კასპიის ენერგორესურსებს რუსეთის გვერდის ავლით ევროპასთან აკავშირებდა, რითაც საფუძველი ჩაეყარა ე.წ. „შუა დერეფნის“ ჩამოყალიბებას. აღნიშნულმა პროცესებმა რუსეთის სტრატეგიულ ინტერესებს პირდაპირი გამოწვევა შეუქმნა. 2008 წლის აგვისტოში რუსეთის სამხედრო ინტერვენცია საქართველოში შეიძლება განვიხილოთ, როგორც მცდელობა, შეეჩერებინა საქართველოს დასავლური ინტეგრაცია და მისი წარმატებული მოდელის გავრცელება პოსტსაბჭოთა სივრცეში. ამ კონფლიქტმა შექმნა პრეცედენტი, რომელიც მოგვიანებით უკრაინაში განვითარებულ მოვლენებში აისახა. 2014 წელს რუსეთის მიერ ყირიმის ანექსიამ და დონბასში სამხედრო მოქმედებების დაწყებამ, ხოლო 2022 წელს სრულმასშტაბიანმა შეჭრამ, ნათლად აჩვენა რუსეთის მზაობა სამხედრო ძალის გამოყენებისთვის საკუთარი გავლენის შენარჩუნების მიზნით. თუმცა, მიუხედავად გარკვეული ტერიტორიული წარმატებებისა, უკრაინაში ომი სტრატეგიული თვალსაზრისით რუსეთის მარცხად შეიძლება შეფასდეს. რუსეთის თავდაპირველი მიზნები, რომლებიც მოიცავდა უკრაინის სწრაფ სამხედრო დამარცხებას, ხელისუფლების შეცვლას და ქვეყნის დასავლური ინტეგრაციის შეჩერებას, ვერ განხორციელდა. პირიქით, ომმა გააძლიერა უკრაინის ეროვნული იდენტობა, დააჩქარა მისი ინტეგრაცია დასავლურ სტრუქტურებთან და მნიშვნელოვნად გააძლიერა ნატო. ფინეთი-ისა და შვედეთი-ის ალიანსში გაწევრიანებამ კიდევ უფრო შეცვალა ევროპული უსაფრთხოების არქიტექტურა რუსეთის საზიანოდ. პოსტსემიოტიკური პერსპექტივიდან, აღნიშნული მოვლენები შეიძლება განვიხილოთ როგორც ნარატივების ტრანსფორმაცია. თუ რუსეთის იმპერიული იდენტობა ეფუძნებოდა ევრაზიის ორგანიზატორისა და ცივილიზაციური ცენტრის როლს, საქართველოსა და უკრაინის დასავლურმა არჩევანმა ეს ნარატივი მნიშვნელოვნად შეარყია. 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებმა საქართველოში, რომლის შედეგადაც ხელისუფლებაში მოვიდა ბიძინა ივანიშვილი, შეცვალა ქვეყნის პოლიტიკური დისკურსი. მიუხედავად იმისა, რომ დასავლური ინტეგრაცია ფორმალურად გაგრძელდა, მისი პრაქტიკული დინამიკა შესუსტდა, ხოლო რუსეთთან „ურთიერთობების ნორმალიზაციის“ ნარატივი გაძლიერდა. პოსტსემიოტიკური ანალიზის ფარგლებში ეს შეიძლება აღქმულ იქნას როგორც საქართველოს გეოპოლიტიკური „ოპერაციული სისტემის“ გადაკონფიგურაცია. ამავე კონტექსტში, მიხეილ სააკაშვილი-ის დაპატიმრება ბევრისთვის აღიქმება როგორც სიმბოლური დელეგიტიმაცია იმ პოლიტიკური ეპოქისა, რომელმაც საქართველო რუსეთის გავლენისგან მნიშვნელოვნად დააშორა. მიუხედავად იმისა, რომ ეს პროცესი სამართლებრივ ჩარჩოში განიხილება, პოსტსემიოტიკური თვალსაზრისით იგი წარმოადგენს ნარატიული ბრძოლის ნაწილს, სადაც ისტორიული მეხსიერება და პოლიტიკური იდენტობა გადამწყვეტ როლს ასრულებს. შედეგად, პატარა და საშუალო სახელმწიფოები, როგორიცაა საქართველო, უკრაინა, აზერბაიჯანი და თურქეთი, თანდათან ითვისებენ იმ გეოპოლიტიკურ ფუნქციას, რომელსაც რუსეთი ორი საუკუნის განმავლობაში საკუთარ პრეროგატივად მიიჩნევდა. ეს პროცესი რუსეთისთვის არა მხოლოდ სტრატეგიულ, არამედ იდეოლოგიურ კრიზისსაც წარმოადგენს, რადგან იგი ეჭვქვეშ აყენებს ქვეყნის ისტორიულ მისიონს ევრაზიული სივრცის ორგანიზატორად. დასკვნის სახით შეიძლება ითქვას, რომ რუსეთის მცდელობა სამხედრო ძალის გამოყენებით შეენარჩუნებინა პოსტსაბჭოთა სივრცეში ჰეგემონიური პოზიცია, საბოლოოდ მისივე გეოპოლიტიკური ფუნქციის შესუსტებით დასრულდა. საქართველოს ვარდების რევოლუცია და უკრაინის წინააღმდეგ დაწყებული ომი წარმოადგენს ერთიანი ისტორიული პროცესის ნაწილებს, რომელიც ასახავს ევრაზიის გეოპოლიტიკური არქიტექტურის ტრანსფორმაციას. პოსტსემიოტიკური ანალიზი გვაძლევს საშუალებას, ეს მოვლენები გავიაზროთ არა მხოლოდ როგორც პოლიტიკური ან სამხედრო ფაქტები, არამედ როგორც სიმბოლური ბრძოლის ნაწილი, სადაც განსაზღვრულია ძალაუფლების, იდენტობისა და ისტორიული ნარატივების მომავალი.

კავკასიის გეოპოლიტიკური გადანაწილება: რუსეთის გავლენის კრიზისი და საქართველოს დაკარგული ისტორიული შანსი

2004-2012 წლებში სამხრეთ კავკასიაში ფორმირდებოდა სრულიად ახალი გეოპოლიტიკური არქიტექტურა, რომლის მთავარი ღერძი იყო საქართველო, აზერბაიჯანი და თურქეთი. ეს არ ყოფილა მხოლოდ ეკონომიკური თანამშრომლობა ან სატრანზიტო პარტნიორობა. რეალურად იქმნებოდა რეგიონალური სტრატეგიული ალიანსი, რომლის მიზანიც იყო რუსეთის გავლენის დაბალანსება და კავკასიის ეტაპობრივი ინტეგრაცია დასავლურ უსაფრთხოების სივრცეში. თურქეთი იმ პერიოდში საქართველოს ნატოში გაწევრიანების ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი მხარდამჭერი იყო. ანკარა საქართველოს განიხილავდა როგორც სტრატეგიულ პარტნიორს შავი ზღვისა და კავკასიის უსაფრთხოების სისტემაში. აზერბაიჯანთან ურთიერთობა კი გაცილებით ღრმა ისტორიულ-ეროვნულ საფუძველს ეყრდნობოდა — „ერთი ერი, ორი სახელმწიფო“. სწორედ ეს ფორმულა იქცა თურქეთ-აზერბაიჯანის პოლიტიკური და სამხედრო თანამშრომლობის საფუძვლად. ამ სამკუთხედს ჰქონდა ერთი ფუნდამენტური მიზანი — სამხრეთ კავკასიაში რუსეთის მონოპოლიური გავლენის დასრულება. თუმცა ამ პროექტის ყველაზე დიდი პრობლემა თავიდანვე იყო ყარაბაღის კონფლიქტი და სომხეთში რუსეთის სამხედრო-პოლიტიკური გავლენა. მოსკოვმა ჯერ კიდევ 1990-იანი წლებიდან გააცნობიერა, რომ სამხრეთ კავკასიის კონტროლი მხოლოდ სამხედრო ძალით შეუძლებელი იქნებოდა. ამისთვის საჭირო იყო მუდმივი კონფლიქტები, გაყინული ომები და დამოკიდებული რეჟიმები. სწორედ ამიტომ რუსეთმა შექმნა რეგიონში მუდმივი კრიზისის არქიტექტურა — აფხაზეთი, ცხინვალი, ყარაბაღი და რუსული სამხედრო ბაზები იქცა არა უბრალოდ უსაფრთხოების ინსტრუმენტებად, არამედ იმპერიული მართვის მექანიზმად. წლების განმავლობაში ეს სისტემა მუშაობდა. რუსეთი ინარჩუნებდა გავლენას როგორც საქართველოზე, ასევე სომხეთზე და ნაწილობრივ აზერბაიჯანზეც. მაგრამ დღეს ვითარება რადიკალურად იცვლება. რუსეთ-უკრაინის ომმა მთლიანად დაანგრია პოსტსაბჭოთა სივრცეში რუსეთის უძლეველობის მითი. მოსკოვი გადაიქცა ძალად, რომელიც ვეღარ აკონტროლებს საკუთარ გეოპოლიტიკურ პერიფერიას ისე, როგორც ამას წარსულში აკეთებდა. სწორედ ამ კრიზისის ფონზე დაიწყო კავკასიაში ახალი პოლიტიკური მოძრაობა. ყველაზე მნიშვნელოვანი პროცესი დღეს მიმდინარეობს აზერბაიჯანში. ბაქო უკვე აღარ ცდილობს ძველი ტიპის ბალანსირებას რუსეთსა და თურქეთს შორის. პირიქით — აზერბაიჯანი თანმიმდევრულად ამცირებს რუსეთის გავლენას საკუთარ სივრცეში. ამის ერთ-ერთი ყველაზე სიმბოლური გამოხატულება გახდა რუსული სკოლების დახურვისა და რუსული საგანმანათლებლო გავლენის შეზღუდვის პროცესი. ეს ბევრად უფრო ღრმა მოვლენაა, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს. იმპერიები მხოლოდ სამხედრო ბაზებით არ არსებობენ. ისინი არსებობენ ენით, კულტურით, განათლებით და სიმბოლური სივრცით. რუსული სკოლები პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში ყოველთვის წარმოადგენდა რუსეთის „რბილი ძალის“ ნაწილს — ინსტრუმენტს, რომლის მეშვეობითაც მოსკოვი ქმნიდა საკუთარ კულტურულ და პოლიტიკურ გავლენას. როდესაც აზერბაიჯანი ამ სივრცის შეზღუდვას იწყებს, რეალურად ის რუსეთის დეიმპერიალიზაციის პროცესს იწყებს საკუთარ ტერიტორიაზე. ამას ემატება რუსული მედიის გავლენის შეზღუდვა, ენერგეტიკული თანამშრომლობის გაღრმავება ევროპასთან, ტრანსკასპიური დერეფნის გაძლიერება და თურქეთთან სამხედრო-პოლიტიკური ინტეგრაციის ზრდა. ბაქო პრაქტიკულად აყალიბებს ახალ სტრატეგიულ რეალობას, სადაც რუსეთი აღარ არის მთავარი ცენტრი. ამ პროცესში თურქეთი უკვე არა უბრალოდ პარტნიორი, არამედ რეგიონული არქიტექტორია. ანკარა ცდილობს კავკასიის დაკავშირებას თურქულ სამყაროსთან, ცენტრალურ აზიასთან და ევროპულ ენერგეტიკულ სისტემებთან. სწორედ ამიტომ სამხრეთ კავკასია რუსეთისთვის მხოლოდ რეგიონი აღარ არის — ეს არის გეოპოლიტიკური გადარჩენის საკითხი. სომხეთშიც იგივე ტრანსფორმაცია მიმდინარეობს, თუმცა უფრო ნელა და წინააღმდეგობრივად. ყარაბაღის ომის შემდეგ სომხურმა საზოგადოებამ პირველად რეალურად დაინახა, რომ რუსეთი აღარ არის უსაფრთხოების გარანტი. პირიქით — კრემლმა სომხეთი პრაქტიკულად მარტო დატოვა. ამის შემდეგ ერევანში დაიწყო დასავლეთისკენ ფრთხილი, მაგრამ აშკარა მოძრაობა. და სწორედ ამ ფონზე ყველაზე პარადოქსული ხდება საქართველოს მდგომარეობა. ქვეყანა, რომელიც წლების განმავლობაში იყო რუსეთის წინააღმდეგ რეგიონალური წინააღმდეგობის ერთ-ერთი მთავარი ცენტრი, დღეს პრაქტიკულად რუსეთის მთავარი ფორპოსტია კავკასიაში. ეს გეოპოლიტიკური პარადოქსია. მაშინ, როდესაც აზერბაიჯანი ზრდის წინააღმდეგობას რუსეთის მიმართ, სომხეთი დისტანცირდება კრემლისგან და თურქეთი აძლიერებს რეგიონულ გავლენას, საქართველო — რომელსაც ყველაზე ძლიერი ისტორიული და პოლიტიკური საფუძველი ჰქონდა ანტირუსული სტრატეგიისთვის — აღმოჩნდა პოლიტიკური პარალიზების მდგომარეობაში. დღეს საქართველოს პოზიცია წყვეტს არა მხოლოდ საკუთარი ოკუპირებული ტერიტორიების ბედს, არამედ მთლიანად რუსეთის ყოფნა-არყოფნას კავკასიაში. თუ საქართველო შეუერთდება რეგიონალურ ანტირუსულ ვექტორს, რომელიც ფორმირდება აზერბაიჯანის, თურქეთისა და ნაწილობრივ სომხეთის მონაწილეობით, რუსეთის სამხედრო-პოლიტიკური გავლენა კავკასიაში შეიძლება ისტორიულად დასრულდეს. ასეთ შემთხვევაში პირველად გაჩნდება რეალური პერსპექტივა რუსეთის სამხედრო ბაზების გაქრობისა არა მხოლოდ სომხეთიდან, არამედ საქართველოდანაც — აფხაზეთიდან და ცხინვალის რეგიონიდან. ეს არის ისტორიული შესაძლებლობა, რომელიც რამდენიმე ათწლეულში ერთხელ ჩნდება. მაგრამ სწორედ ამ მომენტში საქართველო იმართება ძალაუფლების სისტემით, რომელსაც არ გააჩნია არც პოლიტიკური ნება, არც სტრატეგიული ხედვა და არც ისტორიული გამბედაობა, რომ ქვეყანა რუსეთის გავლენის სივრციდან გამოიყვანოს. ბიძინა ივანიშვილს რეალურად აქვს შანსი საკუთარი პოლიტიკური მემკვიდრეობა სრულიად სხვაგვარად დაასრულოს — გახდეს ადამიანი, რომლის დროსაც საქართველო საბოლოოდ მოწყდა რუსულ იმპერიულ სივრცეს. თუმცა ამისთვის საჭიროა არა მხოლოდ პოლიტიკური ტექნოლოგია, არამედ სახელმწიფოებრივი ნება და ისტორიული პასუხისმგებლობა. დღევანდელი რეალობა კი საპირისპიროს აჩვენებს. საქართველო კარგავს რეგიონალურ ფუნქციას, ხოლო კავკასიაში მიმდინარე გეოპოლიტიკური გადანაწილება მის გარეშე მიმდინარეობს. ეს არის ყველაზე დიდი საფრთხეც და ყველაზე დიდი ტრაგედიაც. იმიტომ, რომ თუ საქართველო ამ პროცესს გარედან უყურებს, საბოლოოდ შეიძლება დაკარგოს არა მხოლოდ რეგიონალური როლი, არამედ საკუთარი ისტორიული შანსიც — გახდეს თავისუფალი, უსაფრთხო და რეალურად დამოუკიდებელი სახელმწიფო რუსეთის პოსტიმპერიული ნგრევის შემდეგ.

საქართველო და მისი ცივილიზაციური არჩევანი

საქართველო დგას ისტორიული არჩევანის წინაშე. ეს არჩევანი არ არის მხოლოდ ხელისუფლების, ოპოზიციის ან რომელიმე პარტიის საკითხი. ეს არის ცივილიზაციური არჩევანი, რომელიც განსაზღვრავს, სად იქნება საქართველო მომდევნო ათწლეულებში – თავისუფალი ევროპული სახელმწიფო თუ რუსეთის გავლენის სივრცის ნაწილი. საქართველოსთვის დასავლური ინტეგრაცია არასოდეს ყოფილა მხოლოდ საგარეო პოლიტიკის დეკლარაცია. იგი იყო ეროვნული უსაფრთხოების, ეკონომიკური განვითარების, კანონის უზენაესობისა და სახელმწიფო დამოუკიდებლობის საფუძველი. სწორედ ამიტომ, როდესაც ქვეყანა სისტემურად შორდება დასავლურ ინსტიტუტებს, ეს მხოლოდ დიპლომატიური კრიზისი არ არის – ეს არის უსაფრთხოების კრიზისი. დღეს უკვე აშკარაა, რომ საქართველოს ურთიერთობები ევროკავშირსა და ამერიკის შეერთებულ შტატებთან მძიმე მდგომარეობაშია. იმ ფონზე, როდესაც უკრაინა და მოლდოვა ევროკავშირში გაწევრიანების გზაზე წინ მიიწევენ, საქართველო, რომელიც წლების განმავლობაში რეგიონის ლიდერად მიიჩნეოდა, უკან იხევს. ამით იცვლება მთელი რეგიონული ბალანსი. საერთაშორისო პოლიტიკაში ვაკუუმი არ არსებობს. თუ ქვეყანა სუსტდება ერთ სტრატეგიულ სივრცეში, მასზე გავლენის გაძლიერებას ცდილობს მეორე. ამიტომ, თუ საქართველო შორდება დასავლეთს და ამავე დროს არ ფლობს ისეთ უსაფრთხოების სისტემას, რომელიც ამ დანაკარგს დააბალანსებს, ობიექტურად იზრდება რუსეთის პოლიტიკური, ეკონომიკური და უსაფრთხოების გავლენის რისკი. ამ პროცესს ემატება ჩინეთთან სტრატეგიული პარტნიორობის გამოცხადება. ჩინეთთან თანამშრომლობა თავისთავად არ ნიშნავს ანტიდასავლურ კურსს, თუმცა როდესაც ეს ხდება დასავლეთთან ურთიერთობების გაუარესების პარალელურად, ბუნებრივად ჩნდება კითხვა – რა სტრატეგიული მიმართულებით მიჰყავთ ქვეყანა. რუსეთის საგარეო პოლიტიკის მთავარი ამოცანა წლებია უცვლელია – არ დაუშვას საქართველოს საბოლოო ინტეგრაცია დასავლურ სივრცეში. თუ ეს მიზანი მიიღწევა არა სამხედრო ძალით, არამედ ქვეყნის შიდა პოლიტიკური კურსის შეცვლით, ეს მოსკოვისთვის გაცილებით იაფი და ეფექტიანი შედეგია. სწორედ ამიტომ, მთავარი კითხვა დღეს აღარ არის მხოლოდ ის, ვინ რას ამბობს. მთავარი კითხვაა – ვის ინტერესებს ემსახურება ქვეყნის რეალური პოლიტიკური შედეგი. თუ ამ შედეგს მივყავართ დასავლეთისგან იზოლაციამდე, საერთაშორისო მხარდაჭერის დაკარგვამდე და საქართველოს სტრატეგიული პოზიციების შესუსტებამდე, ამით ყველაზე მეტად სარგებლობს რუსეთი. საქართველოს ისტორიამ არაერთხელ გვაჩვენა, რომ დამოუკიდებლობა მხოლოდ დროშითა და ჰიმნით არ იზომება. დამოუკიდებლობა იზომება იმით, თუ ვის სივრცეში ცხოვრობს სახელმწიფო, ვისთან აქვს უსაფრთხოების, ეკონომიკისა და პოლიტიკური მომავლის კავშირი. დღეს ჩვენი დროის მთავარი კითხვა სწორედ ეს არის: ვაშენებთ თუ არა დამოუკიდებელ ევროპულ საქართველოს, თუ ნაბიჯ-ნაბიჯ ვუბრუნდებით იმ გეოპოლიტიკურ სივრცეს, საიდანაც ქართველმა ხალხმა ათწლეულების ბრძოლით შეძლო თავის დაღწევა. ისტორია გვასწავლის ერთ მარტივ ჭეშმარიტებას: თავისუფლების დაკარგვა ყოველთვის იწყება არა ტანკებით, არამედ პოლიტიკური მიმართულების შეცვლით. ტანკები, თუ საერთოდ მოდიან, ბოლოს მოდიან. სახელმწიფოს ბედი კი გაცილებით ადრე წყდება – მაშინ, როდესაც იგი საკუთარ ცივილიზაციურ არჩევანს კარგავს.

რუსეთი უკრაინაში ებრძვის ტექსტს!

უკრაინის ომის შესახებ თითქმის ყოველთვის სამხედრო კატეგორიებით ვსაუბრობთ. ვაანალიზებთ ტანკებს, რაკეტებს, დრონებს, ფრონტის ხაზს, ტერიტორიებსა და სამხედრო ბალანსს. ეს ყველაფერი მნიშვნელოვანია, მაგრამ, ჩემი აზრით, მთავარი მაინც სხვა რამეა. სინამდვილეში, რუსეთი უკრაინაში ებრძვის არა მხოლოდ უკრაინას. რუსეთი ებრძვის ტექსტს. ტექსტი ამ შემთხვევაში მხოლოდ დაწერილი დოკუმენტი არ არის. ტექსტი არის მთელი ის საერთაშორისო წესრიგი, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ შეიქმნა. ეს არის შეთანხმება, რომ სახელმწიფოების საზღვრები ძალით აღარ უნდა შეიცვალოს, რომ სუვერენიტეტი უნდა იყოს დაცული და რომ კლასიკური იმპერიების ეპოქა დასრულებულია. ამ ტექსტს ქმნის გაეროს წესდება, ჰელსინკის დასკვნითი აქტი, ბუდაპეშტის მემორანდუმი და მრავალი სხვა საერთაშორისო შეთანხმება. ამ ტექსტის თანაავტორი თავად რუსეთიც არის. სწორედ ამიტომ ამ ომის მთავარი პარადოქსი ისაა, რომ რუსეთი ტანკებით საკუთარ ხელმოწერას ებრძვის. ბევრს ჰგონია, რომ რუსეთი უკრაინასთან ომობს. მე ვფიქრობ, რომ ეს მხოლოდ გარეგანი სურათია. სინამდვილეში, რუსეთი ცდილობს შეცვალოს ის პოლიტიკური და სამართლებრივი ენა, რომელმაც თანამედროვე მსოფლიო შექმნა. მას სურს დაამტკიცოს, რომ ძლიერ სახელმწიფოს შეუძლია სამხედრო ძალით შეცვალოს საზღვრები, გააუქმოს სხვა სახელმწიფოს სუვერენიტეტი და ისტორია საკუთარი ნებით გადაწეროს. მაგრამ სწორედ აქ იწყება მთავარი პრობლემა. ტექსტს ტანკი ვერ ცვლის. ტანკს შეუძლია ქალაქის დაკავება, შენობების განადგურება და ადამიანების მოკვლა, მაგრამ მას არ შეუძლია შეცვალოს ტექსტი, რომელზეც საერთაშორისო წესრიგი დგას. მას არ შეუძლია შეცვალოს იმ სიტყვების მნიშვნელობა, როგორიცაა „სუვერენიტეტი“, „სახელმწიფო“, „საზღვარი“ და „საერთაშორისო სამართალი“. სემიოტიკის თვალსაზრისით, ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი გარემოებაა. სახელმწიფო ნიშანია. საზღვარი ნიშანია. დროშა ნიშანია. სუვერენიტეტიც ნიშანია. ამ ნიშნებს მნიშვნელობას ერთი სახელმწიფო არ ანიჭებს. მათ მნიშვნელობას ანიჭებს საერთაშორისო საზოგადოება, საერთო დისკურსი და კოლექტიური აღიარება. ამიტომ რუსეთს შეუძლია საერთაშორისო სამართლის დარღვევა, მაგრამ ვერ შეძლებს მის შეცვლას. ეს ორი სრულიად განსხვავებული მოვლენაა. ქურდობა არ აუქმებს საკუთრების უფლებას. მკვლელობა არ აუქმებს სიცოცხლის უფლებას. ანექსია კი არ აუქმებს სახელმწიფოს სუვერენიტეტს. ეს არის ნორმის დარღვევა და არა ნორმის შეცვლა. სწორედ ამიტომ რუსეთი აღმოჩნდა სემიოტიკურ კრიზისში. იგი ცდილობს ძალით შექმნას ახალი მნიშვნელობები, მაგრამ ვერ ახერხებს, რადგან მნიშვნელობას ტანკი არ ქმნის. მნიშვნელობას ქმნის დისკურსი. ხოლო დისკურსი იქმნება საერთო აღიარებით და არა სამხედრო ძალით. ამიტომ ყოველი ახალი სამხედრო ოპერაცია საბოლოოდ არა ახალი საერთაშორისო წესრიგის დაბადებას, არამედ არსებული წესრიგის მნიშვნელობის კიდევ ერთხელ დადასტურებას იწვევს. რაც უფრო ცდილობს რუსეთი ძალით გადაწეროს ტექსტი, მით უფრო აშკარა ხდება, რომ მისი გადაწერა შეუძლებელია. ყველაზე დიდი პარადოქსი კი ის არის, რომ რუსეთი სინამდვილეში საკუთარ მითოლოგიას ანგრევს. კლასიკური იმპერია არასოდეს არსებობდა მხოლოდ სამხედრო ძალის ხარჯზე. მას ყოველთვის ჰქონდა საკუთარი ენა, საკუთარი იდეა, საკუთარი ლეგიტიმაცია და მომავლის საკუთარი წარმოდგენა. დღეს ეს ყველაფერი აღარ არსებობს. დარჩა მხოლოდ ძალადობა. მაგრამ ძალადობა ვერ ქმნის ლეგიტიმაციას. ტანკი შეიძლება შევიდეს ქალაქში, მაგრამ ვერ შევა ტექსტში. ვერ შევა სამართალში. ვერ შევა კოლექტიურ მეხსიერებაში. ვერ შევა იმ საერთაშორისო შეთანხმებებში, რომლებმაც თანამედროვე მსოფლიო შექმნეს. სწორედ ამიტომ ვფიქრობ, რომ უკრაინაში მიმდინარე ომი არ არის მხოლოდ სამხედრო კონფლიქტი. ეს არის ბრძოლა ტექსტსა და ძალას შორის. რუსეთი ცდილობს ძალით შეცვალოს ის ტექსტი, რომლის შექმნასა და აღიარებაშიც თავად მონაწილეობდა. მაგრამ ამ ტექსტის შეცვლის შესაძლებლობა მას არ გააჩნია, რადგან საერთაშორისო სამართლის ავტორი ერთი სახელმწიფო არ არის. მისი ავტორია სახელმწიფოთა კოლექტიური ნება. ამიტომ რუსეთი ვერ ქმნის ახალ საერთაშორისო წესრიგს. ის მხოლოდ არღვევს არსებულს. და სწორედ აქ არის ამ ომის მთავარი ისტორიული პარადოქსი. რუსეთს ჰგონია, რომ უკრაინას ებრძვის. სინამდვილეში კი საკუთარ ხელმოწერას, საკუთარ დისკურსს და საკუთარ იმპერიულ მითოსს ებრძვის. რაც უფრო დიდხანს გაგრძელდება ეს მცდელობა, მით უფრო ცხადი გახდება ერთი მარტივი ჭეშმარიტება: ტექსტი შეიძლება დაარღვიო, მაგრამ მისი შეცვლა ტანკებით შეუძლებელია.

რუსეთის მიერ სააკაშვილის გაგდება კავკასიიდან

წერილის ცოტა გრძელი გამომივა, მაგრამ გთხოვთ წაიკითხოთ. ეს ნაწილია იმ დიდი თემის, რომელსაც ამ წერილში შევეხები. წერილის პირობითი სათაურია - რატომ არ უნდათ რუსებს მიხეილ სააკაშვილი კავკასიაში? 2013 წლის ოქტომბერში, მიხეილ სააკაშვილმა დაასრულა თავისი საპრეზიდენტო ვადა. ის გადაფრინდა ევროპაში და იქ დარჩა. რატომ მოხდა ეს? ის გააგდეს კავკასიიდან. ამ სიტყვის პირდაპირი მნიშვნელობით. ეს დადასტურდა 2014 წელს, როდესაც მის წინააღმდეგ აღიძრა პირველი სისხლის სამართლის საქმე. ეს ნიშნავდა, რომ ის თუ დაბრუნდებოდა საქართველოში, მას აუცილებლად დააპატიმრებდნენ. გაბრუებული ქართველი ერი, მაშინ ივანიშვილის ხიბლში იყო ჩავარდნილი და არავინ ფიქრობდა, რომ ეს რამეს ნიშნავდა. ცხოვრება გრძელდებოდა ინერციით. არასოდეს ვფიქრობ, რომ მოწოდებული ინფორმაციას უნდა დავუჯერო. ინფორმაციის თავისებურება ისაა, რომ აუცილებლად გამოჩნდება ისეთი რამ, რაც ამ ინფორმაციას გადაგამოწმებინებს. მართალი გითხრათ დიდად ეს არც მჭირდებოდა, იმდენად ხელისგულზე იდო ყველაფერი. ჩემთვის იმთავითვე ცნობილი იყო რატომ გააგდეს მ. სააკაშვილი კავკასიიდან. სწორედ ამაზე მინდა მოგითხროთ ანუ იმაზე თუ რა ხდება სინამდვილეში და რა იმალება იმ უამრავი მითოლოგიის უკან, რომელიც სააკაშვილის 9 წელში შეიქმნა და მისი დამარცხებაც ამ მითოლოგიის ნაწილიც იყო. რატომ გააგდეს სააკაშვილი კავკასიიდან? ვერ იქნება ამ შეკითხვაზე პასუხი თუ არ გავიაზრებთ დამოუკიდებელი ქართული სახელმწიფოს როლის, იმ მასშტაბს, რომელიც მას კავკასიაში გააჩნია. სწორედ ეს კავკასიური როლია ის საიდუმლო, რომელიც დევნის კავკასიიდან ქართული სახელმწიფოს მომხრეებს. პირველი დევნა ჯერ კიდევ ბაგრატოვანთა რუსეთში გადასახლება იყო. შემდეგ ილია ჭავჭავაძის მკვლელობა, შემდეგ დამოუკიდებელი საქართველოს მკვლელობა 1921 წელს, შემდეგ ზვიად გამსახურდიას მკვლელობა... პირველი მცდელობა სააკაშვილის კავკასიიდან გაგდების, ეს იყო 2008 წლის ომი და ეს ფაქტი გაეროს ტრიბუნაზე დადასტურდა იმავე წელს, როდესაც ამერიკის წარმომადგენელმა რუსეთის ელჩს ჩურკინს პირდაპირ უთხრა, რომ რუსეთის მხარე ითხოვდა სააკაშვილის წასვლას ხელისუფლებიდან. ეს პირდაპირ უთხრეს მაშინდელ სახელმწიფო მდივანს კონდოლიზა რაისს. მაინც რა არის კავკასიიდან რუსების მიერ და რუსების მომხრე ქართველების მიერ დევნილი ლიდერების საიდუმლო? ეს არის რუსეთისთვის ქართული სახელმწიფოს შეუძლებლობა კავკასიაში. ქართული სახელმწიფოს არსებობა თავისი როლით, გულისხმობს რუსეთის არ არსებობას კავკასიაში. აი ასე მარტივად დგას საკითხი. მაგალითისთვის ჩავშალოთ დღევანდელი სიტუაცია კავკასიაში და ზუსტად მივხვდებით, რატომ უნდა იყოს ან ციხეში ან გაგდებული კავკასიიდან მიხეილ სააკაშვილი, ან მისი მსგავსი ლიდერი. ეს არ არის გადაჭარბება. ეს არის რეალობა და ყველამ უნდა გავუსწოროთ თვალი. ალბათ ყველას გვახსოვს უახლესი თვეების უკან, ყარაბაღის ომი. რა მოხდა ამ ომის დროს? მე პირადად ეჭვი არ მეპარება, რომ ეს ომი არანაირად არ აწყობდა რუსეთს. მაგრამ ეს ომი მოხდა, მოხდა მხოლოდ იმიტომ, რომ მასში ჩართული იყო თურქეთი. ვერავინ დამაჯერებს იმაში, რუსეთს რომ ქონოდა შესაძლებლობა, არავითარ შემთხვევაში არ დაუშვებდა კავკასიაში მისი საპირწონე პოლიტიკური მოთამაშის შემოსვლას, როგორიც არის თურქეთი. დღეს ფაქტია, რომ პროექტი "ერთი ერი ორ სახელმწიფოში", რომელიც ჯერ კიდევ მამა ალიევის დროს დაიწყო შედგა. შედგა და წარმატებასაც მიაღწია. თურქეთი შემოვიდა ამიერ კავკასიაში. რუსები იძულებული იყვნენ ეს ექნათ. მათ სომხეთი არ გაუყიდიათ, უბრალოდ მათ არ შეეძლოთ ამ სამხედრო ალიანსს დაპირისპირებოდნენ. თუმცა მათ გადაწყვიტეს სომხეთის ლიდერის პაშინიანის დასჯა, რომელიც უბრალოდ არ გამოუვიდათ. სომეხი ხალხი იმაზე უფრო პრაგმატული აღმოჩნდა ვიდრე 80-იანი წლების ბოლოს. პაშინიანის ხელისუფლებაში დარჩენა, ეს არის ნაღმი რუსებისთვის. მისი ამოქმედება დამოკიდებულია საქართველოზე. დღეს რუსეთის ბედი კავკასიაში დამოკიდებულია საქართველოზე. დღეს საქართველო არის ის ქვეყანა, რომელიც რუსეთს ახანგძლივებინებს კავკასიაში ყოფნას. ის ეგრეთ წოდებული ექვსთა უსაფრთხოების კავშირიც რუსეთის ბოდვაა, რომელმაც უნდა განაპირობოს რუსეთის დარჩენა კავკასიაში. ვინ შეიძლება შეეწინააღმდეგოს ამ ყველაფერს? ისეთი საქართველო, რომელიც მოინდომებს თავისი სახელმწიფოს შექმნას. ივანიშვილის ხელისუფლება დღეს არის გარანტი იმისი, რომ რუსეთი დარჩეს კავკასიაშია. სხვა შემთხვევაში, საქართველოს მიერ სომხეთ აზერბაიჯანის და თურქეთს შორის მედიაციით ურთიერთობების დარეგულირება, არის იმის გარანტია, რომ რუსეთის სამივე ბაზა სომხეთში და საქართველოში გახდეს დისფუქციური. რუსეთის მიერ 80-იანი წლების ბოლოს ინსპირირებულმა ყარაბაღის კონფლიქტმა შეუქმნა რუსეთს ის პლაცდარმი, რასაც დღემდე ახორციელებს მთელს კავკასიაში. თურქეთის შემოსვლამ კავკასიის გეოპოლიტიკურ ველზე შექმნა სხვა რეალობა. საქართველოს გეოპოლიტიკური ფუნქციის აქტიურობას შეუძლია შექმნას არა ექვსთა, არამედ ოთხთა კავშირი (სომხეთი, საქართველო, აზერბაიჯანი, თურქეთი), რომელიც სრულიად აბსურდად აქცევს რუსეთის ყოფნას კავკასიაში და მის სამხედრო ბაზებს გამოაცლის პოლიტიკურ შინაარსს. მემგონი ცხადია, რატომ უნდოდათ რუსებს 2008 წელს კავკასიიდან სააკაშვილის გაგდება ვინაიდან საქართველო, აზერბაიჯან თურქეთის ძალიან სერიოზული სტრატეგიული პარტნიორობა, იყო საშიში რუსებისთვის. ამას დღეს თუ სომხეთიც მიემატება, რუსეთის პოლიტიკური შინაარსიდან აღარაფერი რჩება. ამიტომ დღეს ივანიშვილს რუსეთისთვის ოქროს ფასი აქვს. ყველაფერს გააკეთებს, რომ როგორმე დატოვოს ხელისუფლებაში და საქართველო იყოს ამოგდებული ზოგადკავკასიური კონტექსტიდან. ამიტომ არ უშვებენ სააკაშვილს კავკასიაში, რადგან იციან, რომ მისი ლიდერობით სულ სხვა რეალობა დაუდგება რუსეთს. დღეს ნათელი უნდა იყოს, ნაბიჯ ნაბიჯ რატომ ცილდებოდა ივანიშვილი დასავლეთს, რატომ ამოაგდო საქართველო ყველა მსოფლიო გეოპოლიტიკური ბრუნვიდან, რატომ თქვა უარი და რატომ დაბლოკა და დევნა ყველა საერთაშორისო პროექტი, ანაკლიის პორტი თუ საქართველოს ინტერნეტ ჰაბის გზა ევროპიდან აზიისკენ. ივანიშვილი დღეს არის რუსეთის უპირველესი პარტნიორი კავკასიაში. სწორედ მისი ხელით უჭირავს რუსეთს კავკასია. აი ამ ინფორმაციას მალავენ და ფუთავენ ათას მითოლოგიაში. დღეს საქართველოზე გადის კავკასიის თავისუფლების იდეა და დღეს სწორედ საქართველოთი ბლოკავს ამ იდეას რუსეთი. აი ამიტომ არ უშვებენ სააკაშვილს კავკასიაში და ეს არის ყველაზე დიდი პოლიტიკური სარჩული მისი პატიმრობის. თავისუფლება საქართველოს ივანიშვილისგან! თავისუფლება მიხეილ სააკაშვილს.