"ქართლის ცხოვრება" მარად იგივეში

~ქართლის ცხოვრება~ მარად იგივეში


ჩემს წინ გადაშლილია ~ქართლის ცხოვრება~, წერილი, რომელიც ~მარად იგივეში~ რჩება. ~ქართლის ცხოვრება~ მარადიული წერილია საქართველოს ისტორიისათვის გამოგზავნილი საუკუნეების წინ. იგი მუდმივ კითხვაშია. წერილი ~ქართლის ცხოვრება~ იკითხება სხვადასხვა სიუჟეტურ ველში, დროში და სივრცეში, ამიტომ არის იგი მარადიული. აქედან შესაძლოა ვიმსჯელოთ, რომ იგი ~მარად იგივეშია~.
წერილი ~ქართლის ცხოვრება~ ეს არ არის მომავალი თაობებისათვის დაწერილი ტექსტი, რომელიც იუწყება წარსულს, არამედ იგია ტექსტი- წერილი ~მარად იგივეში~, ~მარად განმეორებაში~. ეს წერილი სულ გადაწერის პროცესშია. მას ვერ ცდება ვერცერთი ტექსტი, რომელიც ~ქართლის ცხოვრებას~ თანხვდება, თუნდაც უცნობი ავტორი რომ დაწერს ორი საუკუნის შემდეგ.
Q~ქართლის ცხოვრების~ სახით ჩვენს წინ ჟამთააღმწერელია, რომელიც ერთ-ერთი მონასტრის ბნელ სენაკში წერს წერილს ~ქართლის ცხოვრება~, წერს ტექსტს ღალატზე, თავკერძობაზე, სიყვარულზე, შიდა აშლილობაზე, ომზე, თავკერძი ფეოდალის მტერთან შეკვრაზე და ორგულობაზე.
ამ სენაკში ჟამთააღმწერელი ჭვრეტს მომავალს ქართლისას, ამზადებს წერილს მომავალში გადმოსაგზავნად, რათა გავფრთხილდეთ. ჟამთააღმწერელი სხვა სიუჟეტურ დროში წერს და ეს არის ~ქართლის ცხოვრების~ ყველა სიუჟეტურ დროსთან თანხვედრაში მყოფი დრო. უფრო სწორად რომ ვთქვა ჟამთააღმწერელი წერს სხვა სიუჟეტურ დროში მოქმედ მომავალს.
თითქოს, თვალის ერთი გადავლებით წერილი ~ქართლის ცხოვრება~ მთავრდება X-IX საუკუნეთა მიჯნასთან. სინამდვილეში ეს მითიური ჟამთააღმწერელის წერილია. ეს მითი მოაღწევს ჩვენამდე. იგი დროთა განმავლობაში ივსება უცნობი ავტორის ქართლის ცხოვრების ქრონიკებით. საერთოდ რატომ მოხდა, წერილი ~ქართლის ცხოვრების~ დაწერა, ან დღესაც რატომ გრძელდება იგი ~მარად იგივეში~. რატომ ხდება ჩვენს მიერ ამ წერილის გადაწერა. რატომ გავაცოცხლეთ მითიური ჟამთააღმწერელი ჩვენს დროში. რატომ არ დავკმაყოფილდით იმით, რომ ეს წერილი ~ქართლის ცხოვრება~ დარჩენილიყო უკან წარსულში. აი შეკითხვები, რომელიც არ გვასვენებენ.
საინტერესოა რა ეტაპები გაიარა წერილმა სანამდე ჩვენამდე მოაღწევდა. აბსოლუტურად ნათელია, რომ გამოგზავნილი წერილი ~ქართლის ცხოვრება~ ადრესატამდე მივიდა და ეს არის ჩვენი საუკუნე. ალბათ, უმჯობესი იყო დაკარგულიყო. მიუხედავად ამისა ფაქტის წინაშე ვართ. საკმაოდ საინტერესოა მისი წერის პროცესი. როგორ დამთავრდება ის, თუ კვლავ გაგრძელდება ახალ სიუჟეტურ დროში. ეს სიუჟეტური დრო სად მოქმედებს დღეს, რომელ სივრცეს ემთხვევა. ზოგადი ფრაზა, რომ ~ყველაფერი მიმდინარეობს მარად იგივეში~ დამოკლეს მახვილივით ჰკიდია ჩვენს თავზე, ისევე როგორც წერილი ~ქართლის ცხოვრება~.
ეს ფრაზა ~ყველაფერი მიმდინარეობს მარად იგივეში~ ყველაზე საშიში ფრაზაა, რომელიც წარმოუთქვამს ჩვენს ჟამთააღმწერელს. საფუძველიც ჰქონდა, შესაძლოა ითქვას, ძალიან ეშინოდა ამ სიტყვის თქმისა და დაწერის. ამ წინადადებით დაისვარა ~ქართლის ცხოვრების~ თეთრი ფურცელი. ეს ფრაზა შექმნის ყველა იმ სიუჟეტურ დროს, რომელზეც წერილი ~ქართლის ცხოვრება~ გააგრძელებს თავის წერილობით ცხოვრებას და მოაღწევს ჩვენს საუკუნემდე. ფრაზა ~ყველაფერი მიმდინარეობს მარად იგივეში~ წარმოშობს შემზარავ ალუზიებსა და რეალობას ყველა სიუჟეტურ დროში, რომელშიც წერილმა ~ქართლის ცხოვრება~ საფოსტო მოგზაურობის დროს გამოიარა და მოუახლოვდა ჩვენს საუკუნეს.
თანმიმდევრულად რომ მივყვეთ, არსებობს ჟამთააღმწერელი, იგი წერს წერილს ~ქართლის ცხოვრება~, რომელიც სიუჟეტური დროის მიღმაა, მისი მოქმედება დაფარულია სიუჟეტურ დროში, მაგრამ იგი იგზავნება ფოსტით მომავალში, იწყება კითხვა და ეს მოასწავებს სიუჟეტური დროში ტექსტის მოქცევას. არ ჩანს ჟამთააღმწერელი, იგი მითიურია, მითიურია მისი შექმნილი წერილი ~ქართლის ცხოვრებაც~. მხოლოდ სიუჟეტურ დროში იკითხება წერილი და წინ გველოდება საშინელი ალუზიები, რომელიც ცოცხლდება და რეალობად იქცევა, მიუხედავად იმისა რომელი საუკუნის სიუჟეტურ დროში იკითხება ეს ტექსტი.
წერილი ~ქართლის ცხოვრება~, რომელიც ჟამთააღმწერელმა შექმნა დროის გარეშე დარჩა. ნებისმიერ სიუჟეტურ დროში ამ წიგნის მოქცევა იწვევს წერილი ~ქართლის ცხოვრების~ ~მარად იგივეში დაბრუნებას~, რომელიც ჟამთააღმწერელმა იძულებით, სისხლით დაწერა წერილის დასაწყისში. ვინაა ეს უცნობი ავტორი, რომელიც აგზავნის წერლის, მას შესაძლოა მხოლოდ ზოგადი სახელი ვუწოდოთ _ ~მარად იგივეში დაბრუნებული ღმერთი~. ვინაა ფოსტალიონი, რომელსაც წერილი გამოატანეს, მასაც შესაძლოა ზოგადი სახელი ვუწოდოთ _ ~დროჟამის განმრიგე ღმერთი~, რომელსაც წერილი ~ქართლის ცხოვრება~ საუკუნეთა კარიბჭეში შემოაქვს და იწყებს ამ წერილის კითხვას, აქცევს მას სიუჟეტურ დროში და ყოველი კარიბჭის გაღებით მუშაობს წერილის დასაწყისში სისხლით დაწერილი ზოგადი ფრაზა ~ყველაფერი ბრუნდება მარად იგივეში~.
კარიბჭე გაღებულია და სიუჟეტური დროის წამზომი ჩართულია. მოდის ~დროჟამის განმრიგე ღმერთი~, რომელსაც ხელთ უპყრია გასაღები ყველა სიუჟეტური დროისა. გასაღები გაფორმებულია ტექსტით, რომელიც მეხსიერებაში დარჩა, როდესაც ვნახე ეს გასაღები. იმ ტექსტის დავიწყება შეუძლებელია ეს არის მოკლე ტექსტი და დაახლოებით ასეთი შინაარსი აქვს ორგულობა წინაპირობაა ქართველთა. . . ~პირველადვე თვისთა უფალთა, რამეთუ რაჟამს განდიდდენ, გასუქდნენ, დიდება პოონ და განსვენება იწყებენ საქმესა ბოროტსა, ვითარცა მოთხრობილია ძველი მატიანეი ქართლისა და საქმენი აწ ხილულნი.~ აი ~დროჟამის განმრიგე ღმერთის~ გასაღების ტექსტი. იგი მხოლოდ ამ გასაღებით აღებს წერილი ~ქართლის ცხოვრების~ ყველა სიუჟეტური დროის კარიბჭეს.
ჩემს წინ გადაშლილია ~ქართლის ცხოვრება~. ~დროჟამის განმრიგე ღმერთმა~ სიუჟეტური დროის კარიბჭე გააღო. შემოთავაზებულია XXI საუკუნის პირველი წლები. ჩემს თვალწინ ~ყველაფერი მობრუნდა მარად იგივეში~. უკვე შექმნილია ახალი სიუჟეტური დრო. მოქმედება მიდის საქართველოს სამხრეთ დასავლეთით, მდინარე ჩოლოქთან, სადაც თავკერძობა და ორგულობა ჩამდგარა ადამიანთა გულებში. ~დროჟამის განმრიგე ღმერთი~ კმაყოფილი გასცქერის კარიბჭის იქეთა ველს. იგი სხვა კლიშეებსაც ხსნის ~უკან, წარსულში წინ, მომავალში~, სურათი იგივეა. ალუზიები წარსულისა ემთხვევა აწ გახსნილ კარიბჭის ალუზიებს.
თავში რეკს წერილი ~ქართლის ცხოვრების~ დასაწყისი: ~ყველაფერი ბრუნდება მარად იგივეში~. ~მარად იგივეში~ მობრუნებული ~ქართლის ცხოვრება~, დაუნდობელია. ძველი გაღებული კარიბჭეებიდან ჩანს თავკერძობა. გეოგრაფიული დამთხვევაცაა თითქოს, კლდეკარი და მისი ერისთავი ლიპარიტ ბაღვაში ებრძვის მეფეს. ახალი სიუჟეტური დროც იგივეს გვთავაზობს. აქაც თავკერძობის სიუჟეტი მიმდინარეობს. მხოლოდ ახალ გეოგრაფიულ სივრცეში. პრეზიდენტი და აჭარის მხარის უფროსი ვერ ეგუება ერთმანეთს. გაიხსნა ახალი კლიშე ~დროჟამის განმრიგე ღმერთისა~. არადა შეგვეძლო არ გაგვეხსნა. შეგვეძლო უკან გადაგვეგზავნა საფოსტო გზავნილი - წერილი ~ქართლის ცხოვრება~. სულსწრაფობა მეტობს. აუცილებლად უნდა გავხსნათ კონვერტი, მიუხედავად იმისა, რომ მას აწერია: წერილი ~ქართლის ცხოვრება~ ~მარად იგივეში~.
როდის დახურავს კლიშეს ~დროჟამის განმრიგე ღმერთი~ არავინ იცის. ალბათ კიდევ არის შესაძლებლობა საფოსტო გზავნილი უკან დავაბრუნოთ, მიუხედავად იმისა, რომ იგი გახსნილია. თავად შეგვიძლია ამის უზრუნველყოფა, მაგრამ არ არის სურვილი. არსებობს დიდი სპეკულაცია, რომელსაც ქვეყნის ერთიანობა ჰქვია. ამის მოწინააღმდეგე ~მარად იგივეში მობრუნებული ღმერთია~. მისი იარაღი ორპირობა და გულარძნილობაა. ამ იარაღის გამანეიტრალებელი საკუთარ თავში დაბრუნებაა, მაგრამ არსებობს შიში და ძრწოლა ამ ფენომენის მიმართ. საკუთარი თავის მიმართ ძრწოლა მთავარი არგუმენტია სიტუაციის დაურეგულირებლობისა.
მხოლოდ თავის თავთან მისვლით შეძლებს აჭარის მხარის უფროსი გადარჩენას. ამ ნაბიჯით ის თავის ხალხთანაც მივა, მაგრამ ამის გაკეთების ალბათობა ნაკლებია მისი პიროვნული შესაძლებლობებიდან გამომდინარე. უძლიერესია ამ პიროვნებაში ეგზისტენციალური ძრწოლის ფაქტორი. ეს გასაკვირიც არ არის, ვინაიდან მისთვის წარმოუდგენელია საკუთარი თავისათვის შეხედვა თანამდებობის გარეშე. ის ვერ შედგა როგორც პიროვნება - ადამიანი ეგზისტენციალური გაგებით, ის ნამდვილად შედგა, როგორც პიროვნება–თანამდებობა. მისი ცხოვრება არაფერს ნიშნავს ამ თანამდებობის გარეშე. იმის გამო, რომ იგი ვერ შედგა, როგორც პიროვნება-ადამიანი, შესაბამისად ვერ განხორციელდა მისი მისსია პიროვნულ-თანამდებობრივ თანხვედრაში. ამის გამო ჩაიკეტა აჭარის მხარის უფროსის ეგზისტენციალური სივრძე, რომელმაც გაამძაფრა ეგზისტენციალური ძრწოლა და პიროვნება დატოვა მხოლოდ თანამდებობად. ამ ასპექტებში ფიქრის უნარის ნაკლებობაა მისი მტერი. მას მიენიჭა მისსია, როდესაც თანამდებობაზე დანიშნეს. მან რამდენიმე თვეში გაისუსა და გადაწყვიტა შეეცვალა მინიჭებული მისსია სხვა მისიით, რომელმაც საბოლოო ჯამში თავის თავს და ოჯახურ წარსულს დააშორა.
დროში ამას ვერ გრძნობდა. ეხლა ყველაფერი მის საწინააღმდეგოდ მობრუნდა. უკვირს რატომ, მაგრამ თუ შეძლებს და დაუბრუნდება იმას რასაც თავის დროზე გაექცა მიხვდება, რომ ყველაფერი ლოგიკურია. არ ეპატიება გადახვევა იმ მთავარი საკითხიდან რისთვისაც ის თანამდებობაზე დანიშნეს, ~აირჩიეს~. თითქოს სცადა გადახვეული მისსიისათვის ხარკი მოეხადა. 12 წელი არ ჩამოვიდა თბილისში, მაგრამ საჯამბაზო ტრიუკად დარჩა მისი ეს მოქმედება. მთავარია, რომ მან მინიჭებული მისსიის წინააღმდეგ რამდენიმე თვეში გადადგა ნაბიჯი. არ ეპატია ლოგიკის დარღვევა, არც უნდა ეპატიოს. ეხლა მისი გადარჩენის შანსი უმცირესია. თუმცა შესაძლებელია "დროჟამის განმრიგე ღმერთს" სთხოვოს 12 წლის წინანდელი კლიშე გაუღოს და გაიხსენოს რა უნდა გაეკეთებინა, რომელმაც შესაძლოა თავის თავთან მიიყვანოს, მაგრამ კვლავ არ უნდა. ეს ეგზისტენციალური ძრწოლა საშინელებაა. მისი გადალახვა რჩეულთა ხვედრია. იგი იყო რჩეული, მისსიაც ჰქონდა, ხოლო შანსი ხელიდან გაუვარდა. თუ მისსია იკარგება შესაბამისად მოღვაწეობაც მთავრდება. ეს უმკაცრესი ლოგიკაა. მისგან ვერავინ დაიხსნის თავს მათ შორის ვერც აჭარის მხარის უფროსი.
რაც შეეხება კლიშეს კვლავ იგი გახსნილია. წერილი ~ქართლის ცხოვრება~ კი მიმდინარეობს ~მარად იგივეში~. როდის შეჩედება იგი, როდის გაიგზავნება კონვერტი უკან, როდის დახურავს კლიშეს ~დროჟამის განმრიგე ღმერთი~ არავინ უწყის. არის იმედი, რომ კლიშე მაინც დაიხურება, მაინც შევძლებთ ამ ყველაფრის დაძლევას და საბოლოოდ ამოიშლება წერილი ~ქართლის ცხოვრების~ ფურცლებიდან ფრაზა "ყველაფერი მიმდინარეობს მარად იგივეში".


ირაკლი მარგველაშვილი

ისტორიული თამაშის ლოგიკა

ისტორიული თამაშის ლოგიკა



თითქმის გაცვეთილია სიტყვა თამაში. ეს სიტყვა გამოიყენება ხშირად, რაც მას უკარგავს ფუნქციურ დატვირთვას. იგი გამოიყენება პოლიტიკაში, ხელოვნებაში და თვით ისტორიაშიც კი. ჩვენი დღევანდელი განხილვის თემა არის ჰერმენევტიკული გეოპოლიტიკა. შეიძლება ითქვას იმ საკითხების განხილვისათვის, რომელსაც დღეს შევეხებით, საკმაოდ შესაფერი ტერმინია, ვინაიდან ეს გეოპოლიტიკური მიმართულებები დღეს არ დაწყებულა. ის მთელი საქართველოს ისტორიის მანძილზე მიმდინარეობდა. იყო პერიოდები, როდესაც ეს პროცესი ჩერდებოდა და პირიქით, იყო პერიოდები როდესაც აქტიურდებოდა. მიმდინარეობდა მხოლოდ პროცესი. ამ ჰერმენევტიკული თამაშის წესების დაცვა ყოველთვის გვიწევდა. ამ წესების დაცვის გარეშე ვერაფერსაც ვერ შევძლებდით. აქ შეცდომების დაშვება და წინააღმდეგობის გაწევას აზრი არ აქვს. ეს თამაში სრულიადაც არ გულისხმობს მიმდინარე პოლიტიკურ პროცესებს. ის არ არის ადამიანის მიერ დაგეგმილი, არამედ ეს თამაში შეიძლება ითქვას ყოფიერებიდან ჩვენსკენ და ჩვენგან ყოფიერებისაკენ მიმართული ინფორმაციის გაცვლაა. ამ ინფორმაციის გაცვლაში ხდება ამ თამაშის წესების დამუშავება და ზუსტად მისი დაცვა. ამიტომ არის ეს თამაში ჰერმენევტიკული თამაში, სადაც არ არსებობს პოლიტიკური სუბიექტები, დომინანტები პოლიტიკურ პროცესებზე და ზესახელმწიფოების ამბიციები. ამ თამაშში ყველა ობიექტია, თავად თამაშის გარდა, რომელიც თავად შემოგვთავაზებს მოქმედების წესებს და მოვლენების შეფასების კრიტერიუმებს. მიუხედავად იმისა, რომ საკითხი საკმაოდ ტევადია და შეიძლება ბევრი პარალელების გავლება, ჩვენი სურვილია ის განვიხილოთ საქართველოს უკანასკნელი თოთხმეტი წლის მოვლენების ფონზე. ამ შემთხვევაში აუცილებლად მიგვაჩნია საკითხი დავყოთ რამდენიმე ნაწილად.
ჩვენს წინაშეა ქართული ჰერმენევტიკული გეოპოლიტიკური თამაშის ფენომენი, სადაც თითოეული პოლიტიკური ფიგურა ასრულებს თავის როლს და გადის ჰერმენევტიკული ლოგიკიდან, ისე, რომ ეს ლოგიკა რჩება და მუშაობს.
პირველი საკითხი რომელიც განხილულ უნდა იყოს ეს არის 90-იანი წლების დასაწყისი, სადაც ძალიან ცვალებად და თითქმის ბუნდოვან ისტორიულ ლოგიკასთან გვაქვს საქმე, რომლის გარკვევა შესაძლებელია მხოლოდ დღეს. მანამდე ეს საკითხი იყო საკამათო და ბურუსით მოცული. აღნიშნული პერიოდი გამოირჩევა ძალიან მზარდი და ფეთქებადი მოვლენებით. რჩება შთაბეჭდილება, რომ რაღაც უნდა მოვასწროთ. რაღაც გვეჩქარება, მაგრამ არსებობს პატარა, მცირერიცხოვანი ერების განვითარების დინამიკა, სადაც არ შეიძლება აჩქარება.
მიუხედავად მოვლენების ასეთი განვითარებისა, საფუძველი ეყრება გეოპოლიტიკურ ჰერმენევტიკას, რომელიც საქართველოს მთელი ისტორიის მანძილზე თანაბრად და მწყობრად ყალიბდებოდა. ეს არის ჩვენი ტრადიცია. ამ ტრადიციის არ გათვალისწინება არ შეიძლება, რამეთუ ქართული და ზოგადად კავკასიური გეოპოლიტიკური სივრცით მთელი ჩვენი არსებობის მანძილზე სულ მცირე ორი გეოპოლიტიკური ამბიციის სახელმწიფო უპირისპირდებოდა ერთმანეთს. მთელი ისტორიის მანძილზე საქართველო იძულებული იყო გაეთვალისწინებინა ეს ამბიციები. უკეთეს შემთხვევაში შეეჯახებინა ეს ამბიციები, ან განთავისუფლებულიყო ამ ამბიციებისაგან. გამონაკლისი არც დღეს არის. დღეს სახეზეა ორი გეოპოლიტიკური ამბიცია რუსეთი და დასავლეთის დემოკრატიული სამყარო. ჩვენი ვექტორი დასავლეთისაკენ არის მიმართული.
მიუხედავად იმისა, რომ სახეზე გვაქვს აჩქარება, ქართულ ჰერმენევტულ გეოპოლიტიკის მეშვეობით ხორციელდება, არა მხოლოდ საქართველოს საშინაო და საგარეო პოლიტიკური კურსი, არამედ ყალიბდება ზოგადად კავკასიური საგარეო პოლიტიკური კურსი. აბსოლიტურად ლოგიკურია ის გარემოება, რომ სხვა სახელმწიფოს ამიერკავკასიაში ამის დაწყების და მითუმეტეს განხორციელების საშუალება არა აქვს. თითქოს ბუნდოვანია ეს პოლიტიკური კურსი, მაგრამ იგი არის ლოგიკური, რამეთუ უნდა შეიქმნას საქართველოს ჰერმენევტული გეოპოლიტიკა, აღსდგეს ჩვენი ისტორიული მისსია, რომელიც არ არსებობს კავკასიის გარეშე, ანუ საქართველოს დამოუკიდებლობის მოთხოვნას აზრი არა აქვს ჩვენი ისტორიული ზურგის _ კავკასიის გარეშე.
რა თქმა უნდა არის უდიდესი ზეწოლა რუსეთის მხრიდან. ისმის პირდაპირი მუქარა სეპარატიზმის გაღვივების შესაძლებლობით, სეპარატიზმის უდიდესი მხარდაჭერით, რასაც მოგვიანებით მოჰყვა უმძიმესი შედეგები: ოსეთის ავტონომიურ ოლქსა და აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. აფხაზეთის ტერიტორიაზე ხორციელდება ეთნიკური წმენდა ქართველების წინააღმდეგ. ზუსტად აქ უშვებს შეცდომას ჩვენი ~უფროსი ძმა~. ეს შეცდომა საბოლოო მარცხამდე მიიყვანს მას, რისი მოწმენიც გავხდებით უახლოეს 10 წელიწადში. ეს არის ჰერმენევტული ლოგიკა.
ქართულ ჰერმენევტიკულ გეოპოლიტიკას აქვს თავისი მიზნები. პირველ რიგში ეს არის კავკასია. გამოხმაურებაც სათანადოა. ჩეჩნეთის რესპუბლიკა. მიმდინარეობს მზადება. რუსეთის მეორე უდიდესი შეცდომაა აფხაზეთში ჩეჩენი ტერორისტების გამოყენება საქართველოს წინააღმდეგ, რის გამოც დღეს ბოდიშს იხდიან ჩეჩნები. ეს მოულოდნელი არ შეიძლებოდა ყოფილიყო. აბსოლუტურად ნათელია, რომ ჩეჩნეთის საკითხი იმუშავებდა დროში. არსებობს ამის უდიდესი გამოცდილება. მე-19 საუკუნის მთელი პირველი ნახევარი. საქართველოს გათვლა სწორია. რუსეთის მთელი მცდელობა ჩაეშალა ეს კავკასიური ალიანსი, ვერ შედგა. ეს მოსალოდნელიც იყო. ეს ალიანსი თითქოს ჩაიშალა 1993-94 წლებში, მაგრამ დროებით. შეიძლება ითქვას მისი ჩაშლა პრაგმატულ დონეზე ვერც განხორციელდებოდა, ვინაიდან ეს ჰერმენევტიკული თამაშის სფეროს განეუთვნება, სადაც რეალურ გათვლებს არა აქვთ ძალა და იგი ჰერმენევტიკული თამაშის ფარგლებში მიმდინარეობს.
აქვე საინტერესოა ერთი საკითხი. რას აკეთებს ამ დროს მეორე გეოპოლიტიკური ამბიციის სამყარო _ დასავლეთი. 90-იანი წლების დასაწყისში მათი მიზანი მხოლოდ ქიმერასთან ბრძოლაა, რომელსაც საბჭოთა კავშირი ჰქვია. საკმაოდ პირობითი სახელი, რაც დადასტურდა. ჩვენთვის აბსოლუტურად ნათელია, რომ ამ ქიმერის მთავარი მამოძრავებელი არის რუსეთი, თავისი იმპერიული ამბიციებით, საკმაოდ მოუქნელი და ტლანქი. რაღაც მომენტში ქართული პოლიტიკა დასცილდა დასავლეთის პოზიციებს. არ იყო პროცესი თანმხვედრი, რამაც მავანს შეუქმნა ილუზია, რომ ჩვენ შეცდომები დავუშვით და სასწრაფოდ გადავწყვიტეთ დავახლოვებოდით მას. თუმცა ლოგიკა სხვა გზით მიდიოდა. ამიტომ ვუწოდეთ ამ პერიოდს ჩვენი ჰერმენევტული გეოპოლიტიკის ჩამოყალიბების აჩქარებული პერიოდი. თუმცა ყველაფერი სწრაფად დალაგდა. უბრალოდ აქ საჭირო იყო ფიგურების გადანაცვლება, რაც განხორციელდა.
იწყება ქართული ჰერმენევტული გეოპოლიტიკის განხორციელების მეორე ეტაპი. აუცილებელია შენელდეს ქართველთა აჩქარება. ისტორიული თამაშის ველზე უნდა შეიცვალოს ფიგურათა განლაგება. აუცილებელია გავცეთ ხარკი: მთელი აფხაზეთის ტერიტორია, ქართველთა დაპირისპირების “ინსპირირება”, ქართველთა ეთნიკური წმენდა აფხაზეთის ტერიტორიაზე სამასიათასი ლტოლვილით, დაკონსერვებული კონფლიქტი სამაჩაბლოში. საბოლოო ჯამში რუსეთისათვის წარმატების ილუზიის შექმნა, რაზეც დღესაც აღტაცებულნი არიან. თუმცა დარწმუნებული ვარ შესაძლებლობები ნაკლები აქვთ. უბრალოდ ერთ მცირე მაგალითს მოვიტანთ: რუსეთის საკონსტიტუციო სასამართლომ გამოიტანა გადაწყვეტილება, რომლის თანახმადაც შეუძლებლად მიიჩნია ე.წ. სამხრეთY ოსეთის რესპუბლიკის რუსეთის ფედერაციაში შესვლა. აქვე მინდა ერთი ფრაზაც გავიხსენო, რომელიც რუსეთის მიმართულებით იქნა ნათქვამი აფხაზეთის ტერიტორიის ოკუპაციის შემდეგ: ~რუსეთს ბუმერანგივით დაუბრუნდება აფხაზეთის შედეგები~. ეს იყო აბსოლუტურად იმ ბურუსითმოცული ქართული ჰერმენევტიკული გეოპოლიტიკური ~წერილის~ დადასტურება, რომელიც თანდათან ცხადდება, რომელსაც საბოლოოდ ფარდა აეხდება, ხოლო მისი წაკითხვა ბევრს გაუჭირდება.
ზემოთ გავაჟღერეთ ფიგურების განლაგების საკითხი. ეს იყო ქართული პოლიტიკური ფიგურის ჩრდილო კავკასიაში გადანაცვლება. უშუალოდ იქ საკითხის იდეოლოგიურად და პოლიტიკურად მომზადება, რათა ილუზიის მეტი შესაძლებლობები შექმნილიყო. ვფიქრობთ მიზანი მიღწეულია. შემდეგ ~ინსპირირებული~ სამოქალაქო ომი. მტრის პოზიციების დაზუსტება. მათი თავხედობის ამპლიტუდის განსაზღვრა, რაც საბოლოოდ გამოიწვევდა მათ მარცხს, რომელ გზაზედაც შემდგარები არიან უკვე. ბოლოს ერთი პოლიტიკური ფიგურის საერთოდ გასვლა ქართული ჰერმენევტული გეოპოლიტიკური სივრციდან და საკითხის შეჩერება დაკონსერვება, მხოლოდ დროებით. ჩვენ აუცილებლად ვისაუბრებთ იმ გავლებულ ხაზზე, რომელიც ქართულმა ჰერმენევტულმა გეოპოლიკამ გაავლო მთელი ამ პერიოდის განმავლობაში.
არსებობს საიდუმლო ~წერილი~, რომლის გამჟღავნების დრო ჯერ არ მოსულა. შორს ვართ იმ აზრისაგან, რომ ის რაღაც ძალიან მისტიკური ან ოკულტურად დატვირთული იყოს. ეს აბსოლუტურად პრაგმატული “წერილია”. ეს “წერილი” შენახულია და ის მკითხველს ელოდება. ვფიქრობ ის აუცილებლად გამოქვეყნდება. შესაძლოა საჯარო განხილვის საგნად არ იქცეს, მაგრამ დაინტერესებულ მკითხველს ექნება შესაძლებლობა მისი წაკითხვის. რომელიც როდესაც ეს სიტყვები იწერება თავადაც წერის პროცესშია.
მთავარი სირთულეები ქართული ჰერმენევტული გეოპოლიტიკის პირველ აჩქარებულ და მეორე დაკონსერვების ეტაპზე იყო ნიადაგის მომზადება უკვე გადამწყვეტი ბრძოლისათვის. მიუხედავად ამისა არ უნდა შევიქმნათ ილუზია, რომ ყველაფერი მარტივად გადაწყდება. ყველაფერი ჩვენს მარიფათზეა დამოკიდებული.
შეიძლება ითქვას, რომ პირველი და მეორე ეტაპი ნორმალურად დასრულდა. რამდენიმე მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადაიდგა, რომელიც თავის ლოგიკურ შედეგებს ელოდება. კვლავ გრძელდება ჰერმენევტიკული თამაში. შეიქმნა ამ თამაშში სუბიექტის ილუზია. თამამად მიითვისა ეს როლი ჩვენმა მოწინააღმდეგემ. მიზანიც ეს იყო. მისთვის ამ თამაშში დანარჩენი ყველა მონაწილე ობიექტია და თვლის, რომ მისი ფუნქცია მნიშვნელოვანია. აქ უკვე მარცხის შესაძლებლობა იზრდება და გარკვეულ ეტაპზე პიკს მიაღწევს, რამეთუ ასეთი დამოკიდებულება ისტორიულ_ჰერმენევტული თამაშის შემთხვევაში გარდაუალია. რუსეთი ხომ თვლიდა და თვლის, რომ თავად არის სუბიექტი ამ თამაშის. აქვე იმალება მოულოდნელობა, რომელიც თავზე დაატყდება რუსეთს და გაუკვირდება. ერთი გარემოების გამო, მას არ სურს სხვისი ინტერესების გათვალისწინება. შესაბამისად მას გაექცა ის მოვლენები, რომელზეც გაცილებით უკეთესად უნდა დაფიქრებულიყო. სათანადოდ არ მიაქცია ყურადღება ჩეჩნეთში განვითარებულ მოვლენებს 1991 წლის თებერვალ-მარტში, როდესაც მისი ჯარისკაცები დაახლოებით 8000 კაცი ცხვრებივით გარეკეს ჩეჩნეთის ტერიტორიიდან.
პირიქით, მან მოინდომა დაესაჯა ამ მოვლენის ~ინსპირატორი~ საქართველო. რომელიც შეცდომით მიიჩნიეს ამ მოვლენების ~ინსპირატორად~. საქართველო ჰერმენევტიკული თამაშის წესებს იცავს. ის ყოველთვის იცავდა ამ წესებს მთელი ისტორიის მანძილზე. დასაჯა კიდევაც, მაგრამ თავადაც დაისაჯა. მიიღო ანალოგიური მდგომარეობა, რაც განახორციელა საქართველოში. შეიძლება ითქვას გაცილებით მწვავე ფორმაში. ამით შეიქმნა დიდი პრეცედენტი, რომლის მონელებაც ძალიან სარისკო საქმეა. ჩვენ იძულებული ვიყავით რუსეთიდან ეს დარტყმა მიგვეღო, ვინაიდან მაშინ არც საშუალება და არც შესაძლებლობა არ გვქონდა გავრიდებოდით ამ ყოველივეს. თუმცა მიმდინარეობდა ჰერმენევტიკული თამაში. უნდა შექმნილიყო მტრის გამარჯვების ილუზია, რაც წარმატებით განხორციელდა. თუმცა ეს პროცესი დღესაც მიმდინარეობს. ვერავინ შეძლებს ამ ჰერმენევტიკული თამაშის შეცვლას. ის აუცილებლად თავისი მიმართულებით წავა. რაც შეეხება მასში მონაწილე მხარეებს, ის, ვინც დაუპირისპირდება მის ლოგიკას შესაბამისად ამ თამაშის პროცესის გაგრძელებას შეუწყობს ხელს. ჩვენს შემთხვევაში დარღვეულია ჰერმენევტიკული თამაშის სტრუქტურა მასში მონაწილე ობიექტების მიერ. შესაბამისად სახეზეა მარცხის პრობლემა, რომელსაც ეს პროცესი აუცილებლად შესთავაზებს რუსეთს. შესაბამისად იზრდება მარცხის ალბათობა და ნებისმიერი განძრევა ჭაობში უფრო მეტი ჩაფლობის საშუალებას იძლევა.
მარტივია ამის მაგალითებით გადმოცემა. თუნდაც უკანასკნელი მოვლენები ჩრდილო ოსეთის ქალაქ ბესლანში. ეს შეიძლება შეფასდეს როგორც უმოწყალო ჟლეტა ბავშვთა. სადაც ბავშვები და მათი სიცოცხლე კი არ დგას წინა პლანზე, არამედ იმპერიული ამბიცია. საშინელი ასოციაციები წარმომგვიდგება თვალწინ. ეს შეიძლება ბიბლიურ ჰეროდეს ყრმათა ხოცვას შევადაროთ. ორივე შემთხვევაში წინა პლანზე არის პოლიტიკა, შიში და ძრწოლა სიმართლის მიმართ. ეს გაუცნობიერებელია რუსეთის მიერ. ის კვლავ აგრძელებს ამ ჭაობში განძრევას. კიდევ მეტად ეფლობა. მიუხედავად დიდი შეძახილისა, დაუბრუნდი შენს თავს ამის გაგონება არ შეუძლია. არის შიში, ძრწოლა და მარცხი, შეიძლება ითქვას რუსეთის ბედისწერა.
საქართველოს მიერ ჰერმენევტიკული თამაშის პირველი და მეორე ეტაპის წარმატებით გავლამ რუსეთს მარცხის მეტი ალბათობა შეუქმნა, რომლისთვისაც გაუცნობიერებელია დღესაც შექმნილი მდგომარეობა. ის არცკი ცდილობს გამოასწოროს იგი, რამეთუ ცდილობს მთელს ამ პროცესს მისცეს სხვა მიმართულება. ვფიქრობთ მოვიდა დრო, როდესაც რუსეთს უარი უნდა უთხრათ ხარკის გადახდაზე, რასაც ის დაჟინებით ითხოვს, ვინაიდან შექმნილია პრაქტიკულად სტატუსკვო. სეპარატისტულ განწყობილება არსებობს, როგორც საქართველოს ტერიტორიაზე, ასევე რუსეთის ტერიტორიაზე. პრაქტიკულად ვერ დააფიქსირეს ამ უკანასკნელებმა იმ მარცხის საშიშროება, რომელიც თავს დაატყდებათ უახლოეს მომავალში. მათ ვერ შეძლეს საქართველოსა და კავკასიას შორის ალიანსის გაწყვეტა. შესაბამისად ვერც სეპარატისტული სტატუსის შეცვლა შეძლეს ჩეჩნეთში.
რუსეთის მხრიდან განხორციელდა ეთნოწმენდა აფხაზეთის ტერიტორიაზე. იგივე მცდელობაა ცხინვალის რეგიონში. ისინი ისევე ნიშნავენ პრეზიდენტებს ამ ტერიტორიებზე, როგორც დანიშნეს ჩეჩნეთში. განსხვავება ამ ორ მდგომარეობას შორის მათთვის არ არსებობს. ზუსტად აქ ჩანს ის მარცხი, რომელსაც ჰერმენევტიკული თამაში უმზადებს იმპერიას. ის გარემოება, რომ როგორც ცნობიერ ისევე არაცნობიერ დონეზე ეს ყველაფერი მათთვის ერთი და იგივეა, არის მათი გაუაზრებელი პოლიტიკის შედეგი. მათთვის გაუცნობიერებელია ის გარემოება, რომ ეს ტერიტორიები ორი სხვადასხვა სახელმწიფოს ტერიტორიაა და მათ მიერ ნებისმიერი ღონისძიების გატარება საკუთარ ტერიტორიაზე სეპარატისტულად განწყობილ რესპუბლიკის წინააღმდეგ, ავტომატურად გამოიწვევს იმავე ღონისძიებების გატარების შესაძლებლობას საქართველოს ტერიტორიაზე, რასაც დასავლეთის დემოკრატიული სამყარო აუცილებლად მოითხოვს. ის სტატუსი, რაც მიეცემა სეპარატიზმს რუსეთის ტერიტორიაზე, იგივე სტატუსი მიენიჭება მას საქართველოს ტერიტორიაზე.
სეპარატიზმი შობს ტერორიზმს. აი ფორმულა, რომელიც გაჟღერდა. შესაბამისად უნდა აღიკვეთოს სეპარატიზმი, რომ მოისპოს ტერორიზმი. მაშინ, როდესაც რუსეთი არის საქართველოში წარმოქმნილი სეპარატისტული რეჟიმების მკვებავი. აქ უკვე არის ჩიხი, სადაც ისინი აღმოჩნდებიან. ამ ჩიხის ბოლოს მათ ასევე დახვდებათ აგრესორისა და ოკუპანტის სტატუსი, რომლის მოხსნაზეც ძალიან სერიოზულად იმუშავეს თავის დროზე 1991-92 წლებში. თუმცა ეს დავიწყებული არ არის და ეს გარემოება დღესაც ქმედითია. მათი სურვილი, რომ ისინი დომინანტები არიან ამ ჰერმენევტულ თამაშში და, რომ ისინი სუბიექტები არიან აქ, არის ილუზია, რომელიც მათ ვერ გააცნობიერეს. დღესაც განაგრძობენ ამ ილუზიაში ცხოვრებას, ამ დროს ჰერმენევტიკული თამაშის პროცესი გრძელდება და ის, აუცილებლად მივა თავის ლოგიკურ დასასრულამდე.
საქართველოში დაიწყო ჰერმენევტიკული გეოპოლიტიკის მესამე ეტაპი, რომელიც საკმაოდ გაწონასწორებული და სწორი მიმართულებით მიმდინარეობს. ამის გარანტია არის ის, რომ ჩვენი მხრიდან არ მომხდარა ამ თამაშის წესების დარღვევა. გამოცდილება ძალიან დიდია. მთელი ისტორია. ჩვენთვის დღეს უცნობია ამ თამაშის მომავალი. არავის შეუძლია მოახდინოს იმის წინასწარმეტყველება, როგორ დამთავრდება ეს ყველაფერი. ჯერჯერობით შეცდომები არ არის. პირიქით შეიძლება ითქვას, რომ ყველა შეთავაზება ამ თამაშის წესების დაცვის მოთხოვნით საქართველოს მხრიდან მომდინარეობს, რასაც ყურადღება რუსეთისაგან არ ექცევა, თუმცა მათ იძულებულს გახდიან დაიცვან თამაშის წესები, მაგრამ არა ამ თამაშში მონაწილე მხარეები, არამედ თვად ჰერმენევტიკული თამაში.
მთელი ამ 18 წლის განმავლობაში ქართულმა ჰერმენევტიკურმა გეოპოლიტიკამ გაიარა განვითარების ეტაპები. ის ჩადგა თავის ისტორიულ პარამეტრებში და გრძელდება. იცვლება ფიგურები და ყოველ პერიოდში მოდის ის ფიგურა, რომელიც საჭიროა. ეს ჰერმენევტიკული თამაშის წესების დაცვის შედეგია, ანუ ყველა ფიგურა იკავებს თავის ადგილს ან გადის თამაშიდან. ჰერმენევტიკული გეოპოლიტიკის ყველა ეტაპზე საქართველოს პოლიტიკური ფიგურები იკავებენ საკუთარ ადგილებს და ყველა ამ განხორციელების ეტაპზე სარგებლობენ რუსეთის შეცდომებით და გაუაზრებელი პოლიტიკით, რომელიც უახლოვდება მარცხს. ამის ყველა პირობა არსებობს დღეს. ეს არის ისტორიულ ჰერმენევტიკული თამაშის უმკაცრესი ლოგიკა, რომელსაც ვერავინ გადაუხვევს.

ირაკლი მარგველაშვილი


2.02.2005წ.