მხოლოდ საგარეო პრიორიტეტებს და სტრატეგიებს ვჩივი. დიდი საქმეა ეს
რაც დაწყებულია და არ მინდა რომ გაფუჭდეს.
რთულად შეიძლება წარმოიდგინოთ ეს საქმე და მცდელობა, რას ვართ შეჭიდებული. საუკუნეების მანძილზე რომ ვნატრულობდით, იქ ვართ, კიდევ ცოტა სიჯიუტე გვინდა და გავჭრით ამ გორდიის კვანძს საუკუნეებმა რომ დაწნა და დაგრიხა ჩვენს წინ. აი ეს შანსი არ მინდა რომ გავუშვათ ხელიდან.
ეს მტკივა და მაწუხებს.
ამის გაგრძელება მინდა.
არ მინდა ეს იყოს დროებითი გამონათება ჩვენს პოლიტიკაში.
ეს შანსი თუ გავუშვით, რუსეთი არ გაგვახარებს, დაგვშლის
დაგვაქუცმაცებს, თავიდან შემოიყვანს ფსბ-ს და ყველაფერს ამოქოლავენ.
დედას გვიტირებენ, გაგვძაგრავენ ბოლომდე და ყველა შეცდომას გამოასწორებენ. სანდრო კარიძის არ იყოს, ისევ დავემსგავსებთ საძოვარზე მიშვებულ ნახირს. ეხლა გვაქვს შანსი და ეს უნდა გამოვიყენოთ, უნდა გავძვრეთ ამ იმპერიიდან, ბოლომდე შევერწყათ მსოფლიო გეოპოლიტიკურ ბრუნვას, რათა ვეღარასოდეს ამოგვაგდონ იქედან. თუ არადა ისევ საუკუნეებში ჩაისრისება ეს შანსიც.
რამდენიმე ეპიზოდი იყო ჩვენს უახლეს ისტორიაში, რომელმაც მიგვანიშნა, რომ ეს საქმე ძალიან ძნელია და რთული. არ ვიცი რამდენად ჰქონდა გაცნობიერებული ეს საზოგადოებას, რომელიც მაქსიმალისტური მიდრეკილებებით გამოირჩევა. უნდა გავაცნობიეროთ, რომ ჩვენ საქმე გვაქვს ძალიან დახვეწილ იმპერიასთან, რომელიც თავისი სიცოცხლის გახანგძლივებისათვის უამრავ მექანიზმს ამუშავებდა და ამისათვის ინსტიტუტებს ქმნიდა. შესაბამისად მასთან ბრძოლა ძალიან რთულია და ნერვების ფასად ჯდება. მოწყინდა ქართველობას და ეს კიდევ ერთხელ მიანიშნებს ადამიანის იგავურ ბუნებაზე. თანდათან ვრწმუნდები, რომ ჩვენ მარადიულ იგავურ სიუჟეტში ვცხოვრობთ. ამ შემთხვევაში ეს არის "გამოსვლის" ბიბლიური სიუჟეტი. თუ დავაკვირდებით ჩვენს განვლილ 20 წლეულს აღმოვაჩენთ, რომ სწორედ ამ სიუჟეტში ვცხოვრობთ. როგორც ებრაელებს მოსწყინდათ, ისე მოგვწყინდა ჩვენც. მოგვწყინდა ბრძოლა, არადა ეს იმპერიამ ყველაზე კარგად იცის. გვიცნობენ, ვინაიდან გვსწავლობდნენ, ჩვენს ყველა ხასიათობრივ დეტალს სწავლობდნენ და სწორედ იქ დაგვარტყამენ სადაც არ ველით. ჩვენ ვერ წარმოვიდგენთ ბევრ რაიმეს, მაგრამ არსებობს ეს ყველაფერი. დიახ არსებობს მოსკოვის ფარული ხელი და ის იგრძნობა ყველგან, ვინაიდან თუ გავაცნობიერებთ რამხელა თემაა საქართველოს დამოუკიდებლობა, ჩვენთვის და რუსეთისთვის, თემა, რომელსაც უზარმაზარი ცვლილებები მოჰყვება მთელს პოსტსაბჭოთა სივრცეზე, რომ მემგონი ჩვენს პოლიტიკოსევბს არა აქვთ გაცნობიერებული და მოსახლეობას რა უნდა მოსთხოვო.აქართველოს თემა ძალიან დიდი თემაა რუსეთისთვის. ეს მოიცავს საკითხების უზარმაზარ ნუსხას. დაწყებული პოლიტიკური, სამხედრო და ეკონომიკური, ასევე მორალურს.
საკითხავი ისაა, ეს ჩამონათვალი რამდენად აქვს თითოეულ პოლიტიკოსს გათვიცნობიერებული. რამდენად აქვს გათვიცნობიერებული საქართველოს გეოპოლიტიკური დანიშნულება, რომელიც მხოლოდ კავკასიის რეგიონით არ შემოიფარგლება, რომელიც ქმნის უდიდეს საშიშროებას რუსეთისათვის რათა მან დაჰკარგოს ენერგო რესურსების დიდი მარაგი პოსტსაბჭოთა შუა აზიაში. ეს ავტომატურად შუააზიის ქვეყნების სრულყოფილი პოლიტიკური დამოუკიდებლობის საკითხსაც დააყენებს. თქვენ ქართველო პოლიტიკოსებო, მზად ხართ ამისთვის? თქვენ მზად ხართ იმპერიას დაუპირისპირდეთ ამ ყველაფერში? არ მინდა დიპლომატიურ ფოლგაში შეხვეული ბოდვა, მითხარით კონკრეტულად და გარკვევით.
რამდენად შეგიძლიათ გაუძლოთ ამ ზეწოლას, თუ ამ, კითხვაზე გასცემთ პასუხს, მაშინ აღარ იტყვით არასოდეს, რომ ომი საქართველომ დაიწყო. დიახ, ამას აღარ იტყვით და ეს არ იქნება სხვისი ომი, არამედ იქნება ჩვენი ომი და ჩვენ არ ვიქნებით განცალკევებული ბრძენები ამ ომისგან.
გაეცით პასუხი ამ ყველაფერს. მითხარით თქვენი პრიორიტეტები და ნუ მეტყვით, რომ თურმე რუსეთის და საქართველოს ინტერესების თანხვედრა მოხდება, როგორ? ფოკუზნიკები ხართ? როდესაც ამას მეუბნებით, სწორედ მაშინ ვრწმუნდები და მცემთ ჩემს შეკითხვებზე პასუხს, რომ თქვენ არ შეგიძლიათ გაუძლოთ რუსეთის ზეწოლას, რომელიც უფრო გაძლიერდება წლების განმავლობაში, რაც უფრო მოახლოვდება თავისდაძვრენის რეალობა. აი ამიტომ ამბობთ, რომ ომი საქართვერლომ დაიწყო, ხელისუფლებაში რომ მოხვალთ და პუტინი გეტყვით, კი მაგრამ ასე არ ამბობდითო? მერე რას აპირებთ? მერე რას ეუბნებით, სააკაშვილი რომ გადაგვეგდო მაგიტომ ვამბობდითო? როგორი სასაცილოა ეს "დიალოგი", ეს რუსეთთან ურთიერთობების დალაგება, და როგორი მწარე სიმართლე იქნება ჩემთვის. რომელსაც არ მინდა მოვესწრო.
ეს ლოგიკა, ძალიან საშიშია თქვენივე მომავლისათვის. ლოგიკა,. რომელიც მტრის ლოგიკას ემთხვევა, ეს ყველაზე ცუდი რამაა, ან შენ მტრად არ აღიარებ ამ ლოგიკის პატრონს. ასეა? მაშინ გვითხარით, ყველაფერი გვითხარით, ნუ ფარავთ, კარგად, გამოთქმით ჩამოაყალოიბეთ. გგონიათ ისე გამოგვაპარებთ? ვერ შეძლებთ ამას. ნუ გიყვართ იმპერიის გამზადებული პასუხები, შეიყვარეთ კითხვები, რომელიც ჩვენს სახელმწიფოებრიობას უზრუნველყოფს, რომელიც ჩვენს წინ ისმება, თუ როგორ დავაღწიოთ თავი ამ მოჯადოებულ წრეს. გაითვალისწინეთ, რომ კოსტანტინე მირზა არავის ახსოვს, ახსოვთ ის მმართველები რომლებმაც საქართველოს გეოპოლიტიკური მნიშვნელოვანება მიანიჭეს. რა თმა უნდა მაშინდელ ისტორიულ ჭრილში. როდესაც პოლიტიკოსი ხდები, აუცილებელია კარგად იცოდე და გაცნობიერებული გქონდეს, როგორ უნდა იცხოვროს დამოუკიდბელმა საქართველომ, ისე რომ ის საძოვარზე მიშვებულ ნახირს არ დაემსგავსოს.
პოლიტიკოსმა სწორედ ამისთვის არ უნდა გაწიროს თავისი ქვეყანა, რომ ნახირს დაამსგავსოს ერი. ეს მხოლოდ დიდი გეგმებით შეიძლება, რომელიც უნდა დაუსახო შენს ქვეყანას. პრიორიტეტები, რომელიც მხოლოდ იმპერიისკენ ასაქცევ გზას აჩვენებს შენს ხალხს და სწორედ ეს იქნება მთავარი ნიშანი იმისი, რომ შენს ქვეყანას აქვს მომავალი. სხვა შემთხვევაში ყველაფერი ტავტოლოგიაა, ისტორიული ტავტოლოგია, რომელსაც იმპერია ჩაგვძახოდა ყურში, თითქოს მოსაშინაურებელი ავაზა ვყოფილიყავით.
ჩვენ ვხედავთ, სამყაროს საშინელ სივრცეს, სადაც ვართ ჩაკეტილნი, მაგრამ არ ვიცით, რად გვხვდა წილად სწორედ ეს და არა რომელიმე სხვა წერტილი, ან რად გვებოძა სასიცოცხლოდ ერთი სწრაფმავალი წამი მარადისობის, სწორედ ამ და არა რომელიმე სხვა წერტილში, სასიცოცხლო წამი, რომელიც უკან ზდევს ჩვენს წარსულს და წინ უსწრებს ჩვენს მომავალს. ამ წერტილის გაცნობიერებაა საკმარისი, რათა დარწმუნდე იმაში, რომ ამ ქვეყანას მოცემულ წერტილში ტყუილად არ მოეძებნა ადგილი. ადგილი, რომელსაც შეუძლია უზარმაზარი თვითიდენტიფიკაციისა და ღირსების საფუძველი გახდეს, თუ მოვინდომებთ. არადა მჯერა, ეს შესაძლებელია, სულ ცოტაც მეგობრებო...
ნუთუ ასე ძნელია ჩამოყალიბდეს ქვეყნის განვითარების სტრატეგიული მიმართულებები და შევთანხმდეთ, დავიფიცოთ, დავიგინოთ, არ ვიცი, რაღაც გარანტიები შევძინოთ იმას, რომ არსებობს წითელი ხაზები, რომელსაც არ გადააბიჯებს არავინ, რომ არ იქნება საუბარი ქვეყნის განვითარების სტრატეგიების შეცვლაზე, ხოლო დანარჩენზე ვიმსჯელებთ, ვიპაექრებთ, ტექნიკურად უკეთ გავაკეთებთ. არ შეიძლება საზოგადოება გაიყოს, საზოგადოებას უნდა ჰქონდეს ერთი მიზანი. მან უნდა იცოდეს, რომ არსებობს მხოლოდ ერთი სტრატეგია, ამ ქვეყნის განვითარების ერთი კურსი, დასავლეთთან ინტეგრაცია და იმპერიისგან თავის დაღწევა. ამისთვის გავაკეთებთ ყველაფერს, ავირჩევთ, გადავირჩევთ... ესაა ჩემი მოთხოვნა, როგორც ამომრჩეველის, როგორც მოქალაქის. რატომ ცდილობთ, რომ მოსკოვში მაძებნინოთ ევროკავშირის გასაღები, როგორც ამას ბოდავს ალასანია. ნუ ცდილობთ დამაბოლოთ, რომ მგელს და კრავს შესაძლოა ერთი ინტერესი ჰქონდეს. არ მოხდება ეს და არის უაზრობა.
ირაკლი მარგველაშვილი
02-11-11
Thursday, 3 November 2011
Friday, 8 July 2011
რელიგიურ მიმდინარეობათა რეგისტრაცია და ქართული საზოგადოება
სამოქალაქო კოდექსში შესულმა ცვლილებამ დიდი ვენბათაღელვა გამოიწვია ქართულ საზოგადოებაში. საპატრიარქომ მკვეთრად უარყოფითი პოზიცია გამოავლინა და გააკეთა განცხადება, რომ ეს არის ქვეყნისა და ეკლესიის ზიანის მომტანი კანონი. პატრიარქმა 2011წ. 7 ივლისის ქადაგებაში პრეზიდენტის პირადი პასუხისმგებლობის საკითხი დააყენა. კანონი მიღებულ იქნა სომხეთის პატრიარქის გარეგინ მეორის სტუმრობის შემდეგ. გადავწყვიტე მცირე ანალიზი გავუკეთო ამ მოვლენებს, რას აპროტესტებენ, რა ვნებათაღელვაა და როგორი შედეგები შესაძლოა მივიღოთ ამ მოვლენების უფრო დაძაბვის შემთხვევაში? ვბფიქრობ აუცილებელია ფაქტობრივი მასალის დახარისხება, რომელმაც ეს ვნებათაღელვა გამოიწვია. ამის შემდეგ თავისუფლად განვსაზღვრავთ ვნებათაღელვის საფუძვლებს, რამდენად ღრმაა ის.
პარლამენტმა დაამტკიცა კანონი, რომლითაც განისაზღვრა საქართველოში არსებული რელიგიური მიმდინარეობების რეგისტრაციის წესი.
საპატრიარქოს მხრიდან ამას მოჰყვა სერიოზული პროტესტი, გაკეთდა განცხადება რომ ეს არის ქვეყნისათვის და ეკლესიისათვის საზიანო.
საპატრიარქოს მიერ გაჟღერდა, რომ ის არ არის წინააღმდეგი რეგისტრაციის წესის შემოღების, მაგრამ არ უნდა გაკეთებულიყო ეს ასე სწრაფად.
საზოგადოების გარკვეული ნაწილი ასევე ფიქრობს, რომ გაკეთდა სწრაფად ყველაფერი და რატომ მოხდა ეს.
საზოგადოებაში იმძლავრა არმენოფობიურმა გამონათქვამებმა და დამოკიდებულებებმა.
ზოგიერთი ეკლესიის მოძღვრის მიერ, არმენოფობიური გამონათქვამები გაჟღერდა.
ეს არის ის ფაქტობრივი მასალა, რომელიც ამ პროცესმა წარმოშვა. სწორედ ამის ანალიზს შევუდგებით. აქვე ვიტყვი, რომ არსებობს კიდევ დაფარული შრეები ამ პროცესების, რომელიც ყურადღების მიღმა ვერ დარჩება და იძულებული ვიქნები ყურადღება გავამახვილო.
რელიგიური მიმდინარეობების რეგისტრაციის წესზე საუბარი არის დაახლოებით 6 წელია. ეს ევროსაბჭოს ერთერთი ვალდებულებაცაა, რომელიც უნდა შევასრულოთ. გარდა ამისა, ამ კანონით პრაქტიკულად ყველა რელიგიური მიმდინარეობა მიიღებს შესაბამის სტატუსს, მოექცევა ქართულ იურიდიულ სივრცეში და მოხდება მათი რეგულაციაა საქართველოს კანომდებლობის მიერ. ეს ცუდი არაფრით არ არის. ვინაიდან თუ არსებობს სახელმწიფო, არსებობს საკანონმდებლო რეგულაციები და ეს რეგულაციები უნდა შეეხოს ყველა სუბიექტს, რომელიც სახელმწიფოში არსებობს, ან უნდა, რომ იარსებობს.
ამ ნაწილში გავაერთიანებთ მე-3-4 ნაწილებს ჩვენი ფაქტობრივი მასალისა. საპატრიარქოს პროტესტი ამ საკითხთან დაკავშირებით, რომ მოხდა ამ კანონის ფორსირებულად მიღება, რომ არ გაითვალისწინეს პატრიარქის აზრი... ასეთი ტიპის განცხადებებიდან ვერ მივიღე კონკრეტული ფაქტობრივი მასალა, რა პროექტი ჰქონდა საპატრიარქოს და რა არ გაითვალისწინეს. საუბარი იმაზე, რომ ეს არის საზიანო ქვეყნისთვის და ეკლესიისთვის არ უნდა იყოს მოკლებული კონკრეტიკას. ამაზე უნდა იმსჯელოს საზოგადოებამ. საკითხავია რა შეგვრჩება ხელში ამ პროტესტიდან? რატომ არის არის საზიანო ეს კანონი ქვეყნისთვის?. რა ზიანს მოიტანს რელიგიური ორგანიზაციის რეგისტრაცია? გამოკრთა მოსაზრებები, რომ თურმე სომხეთის ეკლესია მოითხოვს ტაძრებს. ამ კანონის მიღებამდეც ითხოვდნენ ტაძრებს, ან ვინ იტყვის, რომ რეგისტრაციის წესი ქონებრივ უფლებებს წარმოშობს? რით შეუწყობს ხელს ამ კანონის მიღება სომხეთის სურვილებს მიიღოს ეკლესიები საქართველოში? გადაჭრით ვიტყვი, რომ ვერ შეუწყობს ხელს, ვინაიდან ეკლესია მონასტრები, რომლებზეც დაობს სომხეთის ეკლესია საქართველოს საპატრიარქოს ეკუთვნის და სწორედ მისი ნებაა რას გადასცემენ ვინმეს. გარდა ამისა, საქართველოს კანონმდებლობა არ იცნობს რესტიტუციის წესს, თორემ ამ წესს რომ იცნობდეს, ყველაზე უკეთეს დღეში კათოლიკური თემი აღმოჩნდებოდა და დაიბრუნებდა ქუთაისში და ბათუმში არსებულ ტაძრებს. ქუთაისის ტაძარზე (ამჟამად ხარების ეკლესია) სოლომონ იმერთა მეფის სიგელიც კი აქვთ ხელთ. ასევე 2002წ. მიმდინარეობდა დავა სასამართლოში, რომ დაებრუნებინათ ტაძარი, რომელიც დასრულდა მორიგებით, რომ სხვაგან მისცემდნენ მიწის ნაკვეთს ტაძრის ასაშენებლად. რა შეგვრჩა ხელში ამ პროტესტიდან? რატომ მიიღეს კანონი ასე დაჩქარებულად? არ გაითვალისწინეს პატრიარქის აზრი, თუმცა საპატრიარქო რეგისტრაციის წინააღმდეგი სულაც არ არის. აბა კანონი მეტს არაფერს ითვალისწინებს. ხელში შეგვრჩა პროტესტი ყოველგვარი კონკრეტიკის გარეშე, რატომ? ეს კითხვა სწორედ იმ დაფარულ შრეებზე მიუთითებს, რომელზეც ქვემოთ ვისაუბრებ.
რაც შეეხება კანონის სიკეთეს, ეს ნამდვილად შეიძლება მოიტანოს ამ კანონმა და თავად საპატრიარქოს შეუქმნას სერიოზული ბერკეტი სომხეთის ეკლესიის მოთხოვნებზე. შესაბამისად ქართულმა ეკლესიამ და სახელმწიფომაც შეიძლება მოითხოვოს სომხეთის ხელისუფლებისგან საქართველოს ეკლესიის იგივე სტატუსი სასომხეთში, როგორიც მათ ექნებათ საქართველოში. ეს სერიოზული პირობა იქნება შემგომ მოლაპარაკებებში და დარწმუნებული ვარ გამოიყენებენ კიდევაც. ეხლა თანმიმდევრობა დავიცვათ.
ამ შემთხვევაშიც ფაქტობრივი მასალის 4-6 ნაწილებს გავაერთიანებ. ამ კანონის მიღება და საპატრიარქოს პროტესტი დაემთხვა სომხეთის პატრიარქის ვიზიტის დასასრულს. ასევე თავად ეკლესიის მსახურების, მეუფე ზენონის და დეკანოზ ელიზბარის ინტერვიუებმა მისცა ბიძგი არმენოფობიური მოსაზრებების გაჩენას. ეს ძალიან საშიში ტენდენციაა და ამ პირებმა ჩემის აზრით უნდა მოახდინოს განმარტებების გაცემა, რომ ეს განწყობილება განეიტრალდეს. პატრიარქის განცხადებაც, რომ პასუხისმგებლობა პრეზიდენტს ეკისრება მავანის თავში გარკვეულ ლოგიკურ ჯაჭვს შეკრავს. არმენოფობიური გამოხტომები ეს ძალიან საშიში ტენდენციაა და რელიგიური ორგანიზაციების რეგისტრაციის კანონის პროტესტს სცილდება. გახურებულ თავებს კიდე ვერზ მეუფე ზენონი და დეკანოზი ელიზბარი გააგრილებს იმ მავანის თავებში.
გადავიდეთ ჩვენი წერილის დასკვნით ნაწილზე. ანუ ფარულ შრეებზე, რომელიც ამ პროცესებში შესაძლოა გამნოიკვეთოს. რატომ არის საშიში არმენოფობიური გამოხტომები და რა შედეგები შესაძლოა მოჰყვეს ამას ამაზე მინდა მოვახსენო საზოგადოებას. პირველი კონფლიქტი კავკასიაში, სწორედ სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მოხდა. ეს იყო რუსეთის იმპერიის პირველი ნაბიჯი იმ ნაღმების ასამუშავებლად რომელიც 20 იან წლებში ჩაიდო კავკასიაში. ამას თანმიმდევრობით მოჰყვა აფხაზეთის და ცხინვალის კონფლიქტები. ეს არის ის საკითხები, რომელიც ამ კონტესტში უნდა იქნას განხილული. ეს ჩრდილო კავკასიაში დღემდე დაუმთავრებელი ომით გაგრძელდა. ამას კიდევ 2008წ. აგვისტოს ომი დაემატა, სადაც აშკარა იყო საქართველოსა და რუსეთის ინტერესების შეუთავსებლობა გეოპოლიტიკურ პლანში. სწორედ აქ არის ძაღლის თავიც და ფეხებიც ჩამარხული.
დღეს რა სივრცეს ვხედავთ კავკასიაში? ერთის მხრივ საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებს რუსეთის მიერ და სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის საკმაოდ დაძაბულ სიტუაციას ყარაბახის კონფლიქტის გამო. მინდა ავღნიშნო, რომ სომხეთისთვის ეს კონფლიქტი დიდი თავის ტკივილია. ამ კონფლიქტმა სომხეთი რუსეთის ხელში სათამაშოდ აქცია და პრაქტიკულად ის თავის მეზობლებს (საქართველოს გარდა) აზერბაიჯანს და თურქეთს გადაჰკიდა. ის ბენეფიტი რაც სომხეთმა ყარაბაღის კონფლიქტით მიღო ვერაფრით გადააჭარბებდა იმ ბენეფიტს, რომელსაც ამის გარეშე მიიღებდა ამ ქვეყნებთან ურთიერთობით ეკონომიკურ პლანში. დღეს საქართველო სომხეთისთვის ერთადერთი სასუნთქი არტერიაა ეკონომიკური თვალსაზრისით. ხოლო რუსეთის ინტერესები დაწყვებული 90-იან წლებიდან მხოლოდ იმას ემსახურება, რომ კავკასიის ქვეყნები ერთმანეთს გადაემტეროს და მისი ინტერესები გამყარდეს, ამას არ ერიდება არც ომით და არც ჯაშუშური ქსელებით. არც ხელოვნური კონფლიქტებით და არც ტერიტორიების ოკუპაციით. რუსეთი ანგრევს კავკასიის მომავალს და უქვემდებარებს საკუთარს.
დიახ, უნდა შევეგუოთ იმ აზრს, რომ რუსეთი კავკასიაში მოქმედებს და ის წინააღმდეგია კავკასიაში სხვა გეოპოლიტიკური რეალობის ჩამოყალიბების, რომლის მცდელობაც არის. სწორედ ამის საწინააღმდეგოდ იქნა ყველა ქმედება მის მიერ ჩატარებული 2008წ. აგვისტოს ომის ჩათვლით. დღეს საქართველოში არმენოფობიური განწყობილების ხელშეწყობა პირდაპირი მნიშვნელობით არის დანაშაული. ამიტომ აუცილებელია პროტესტი, მაგრამ აუცილებელია კონკრეტიკა, რატომ გამოვხატავთ პროტესტს, რის გამო, რომ დიდ პროცესს არ შეეშალოს ხელი. არ მოხდეს იმ თამაშის ობიექტად ქცევა, რომლის სუბიექტი კავკასიაში ერთის მხრივ არის რუსეთი, რომლის ძირითად მიმართულება თავის გავლენის სფეროში კავკასიის შეყვანაა. ამიტომ ეს საფრთხე თავისთავად არსებობს და ასეთი ქმედებით უფრო გაღრმავდება. ამიტომ ჭირვეულობას, პროტესტს საგნობრივი ხასიათი თუ ექნება ეს საქმეს მხოლოდ წაადგება. კავკასიაში არ უნდა მოხდეს მეზობელ სახელმწიფოებთან სიტუაციის დაძაბვა, ეს თავისთავად არ გულისხმობს ჩვენს ინტერესებზე უარის თქმას, მაგრამ კავკასიის ქვეყნების ინტერესების დაახლოება, საიდანაც შესაძლოა ითქვას რომ სომხეთი ამოვარდნილია, სწორედ რუსეთის დიდი მეცადინეობით, აუცილებელია, რამეთუ ერთ მშვენიერ დღეს აღმოვაჩენთ, რომ კავკასიას ერთი ინტერესი აქ ვს, იცხოვროს უკეთ არარუსულ სივრცეში. ამიტომ ეს კონტექსტია ჩვენს ყველა პროტესტსა და ქმედებაში გასათვალისწინებელია.
ირაკლი მარგველაშვილი
პარლამენტმა დაამტკიცა კანონი, რომლითაც განისაზღვრა საქართველოში არსებული რელიგიური მიმდინარეობების რეგისტრაციის წესი.
საპატრიარქოს მხრიდან ამას მოჰყვა სერიოზული პროტესტი, გაკეთდა განცხადება რომ ეს არის ქვეყნისათვის და ეკლესიისათვის საზიანო.
საპატრიარქოს მიერ გაჟღერდა, რომ ის არ არის წინააღმდეგი რეგისტრაციის წესის შემოღების, მაგრამ არ უნდა გაკეთებულიყო ეს ასე სწრაფად.
საზოგადოების გარკვეული ნაწილი ასევე ფიქრობს, რომ გაკეთდა სწრაფად ყველაფერი და რატომ მოხდა ეს.
საზოგადოებაში იმძლავრა არმენოფობიურმა გამონათქვამებმა და დამოკიდებულებებმა.
ზოგიერთი ეკლესიის მოძღვრის მიერ, არმენოფობიური გამონათქვამები გაჟღერდა.
ეს არის ის ფაქტობრივი მასალა, რომელიც ამ პროცესმა წარმოშვა. სწორედ ამის ანალიზს შევუდგებით. აქვე ვიტყვი, რომ არსებობს კიდევ დაფარული შრეები ამ პროცესების, რომელიც ყურადღების მიღმა ვერ დარჩება და იძულებული ვიქნები ყურადღება გავამახვილო.
რელიგიური მიმდინარეობების რეგისტრაციის წესზე საუბარი არის დაახლოებით 6 წელია. ეს ევროსაბჭოს ერთერთი ვალდებულებაცაა, რომელიც უნდა შევასრულოთ. გარდა ამისა, ამ კანონით პრაქტიკულად ყველა რელიგიური მიმდინარეობა მიიღებს შესაბამის სტატუსს, მოექცევა ქართულ იურიდიულ სივრცეში და მოხდება მათი რეგულაციაა საქართველოს კანომდებლობის მიერ. ეს ცუდი არაფრით არ არის. ვინაიდან თუ არსებობს სახელმწიფო, არსებობს საკანონმდებლო რეგულაციები და ეს რეგულაციები უნდა შეეხოს ყველა სუბიექტს, რომელიც სახელმწიფოში არსებობს, ან უნდა, რომ იარსებობს.
ამ ნაწილში გავაერთიანებთ მე-3-4 ნაწილებს ჩვენი ფაქტობრივი მასალისა. საპატრიარქოს პროტესტი ამ საკითხთან დაკავშირებით, რომ მოხდა ამ კანონის ფორსირებულად მიღება, რომ არ გაითვალისწინეს პატრიარქის აზრი... ასეთი ტიპის განცხადებებიდან ვერ მივიღე კონკრეტული ფაქტობრივი მასალა, რა პროექტი ჰქონდა საპატრიარქოს და რა არ გაითვალისწინეს. საუბარი იმაზე, რომ ეს არის საზიანო ქვეყნისთვის და ეკლესიისთვის არ უნდა იყოს მოკლებული კონკრეტიკას. ამაზე უნდა იმსჯელოს საზოგადოებამ. საკითხავია რა შეგვრჩება ხელში ამ პროტესტიდან? რატომ არის არის საზიანო ეს კანონი ქვეყნისთვის?. რა ზიანს მოიტანს რელიგიური ორგანიზაციის რეგისტრაცია? გამოკრთა მოსაზრებები, რომ თურმე სომხეთის ეკლესია მოითხოვს ტაძრებს. ამ კანონის მიღებამდეც ითხოვდნენ ტაძრებს, ან ვინ იტყვის, რომ რეგისტრაციის წესი ქონებრივ უფლებებს წარმოშობს? რით შეუწყობს ხელს ამ კანონის მიღება სომხეთის სურვილებს მიიღოს ეკლესიები საქართველოში? გადაჭრით ვიტყვი, რომ ვერ შეუწყობს ხელს, ვინაიდან ეკლესია მონასტრები, რომლებზეც დაობს სომხეთის ეკლესია საქართველოს საპატრიარქოს ეკუთვნის და სწორედ მისი ნებაა რას გადასცემენ ვინმეს. გარდა ამისა, საქართველოს კანონმდებლობა არ იცნობს რესტიტუციის წესს, თორემ ამ წესს რომ იცნობდეს, ყველაზე უკეთეს დღეში კათოლიკური თემი აღმოჩნდებოდა და დაიბრუნებდა ქუთაისში და ბათუმში არსებულ ტაძრებს. ქუთაისის ტაძარზე (ამჟამად ხარების ეკლესია) სოლომონ იმერთა მეფის სიგელიც კი აქვთ ხელთ. ასევე 2002წ. მიმდინარეობდა დავა სასამართლოში, რომ დაებრუნებინათ ტაძარი, რომელიც დასრულდა მორიგებით, რომ სხვაგან მისცემდნენ მიწის ნაკვეთს ტაძრის ასაშენებლად. რა შეგვრჩა ხელში ამ პროტესტიდან? რატომ მიიღეს კანონი ასე დაჩქარებულად? არ გაითვალისწინეს პატრიარქის აზრი, თუმცა საპატრიარქო რეგისტრაციის წინააღმდეგი სულაც არ არის. აბა კანონი მეტს არაფერს ითვალისწინებს. ხელში შეგვრჩა პროტესტი ყოველგვარი კონკრეტიკის გარეშე, რატომ? ეს კითხვა სწორედ იმ დაფარულ შრეებზე მიუთითებს, რომელზეც ქვემოთ ვისაუბრებ.
რაც შეეხება კანონის სიკეთეს, ეს ნამდვილად შეიძლება მოიტანოს ამ კანონმა და თავად საპატრიარქოს შეუქმნას სერიოზული ბერკეტი სომხეთის ეკლესიის მოთხოვნებზე. შესაბამისად ქართულმა ეკლესიამ და სახელმწიფომაც შეიძლება მოითხოვოს სომხეთის ხელისუფლებისგან საქართველოს ეკლესიის იგივე სტატუსი სასომხეთში, როგორიც მათ ექნებათ საქართველოში. ეს სერიოზული პირობა იქნება შემგომ მოლაპარაკებებში და დარწმუნებული ვარ გამოიყენებენ კიდევაც. ეხლა თანმიმდევრობა დავიცვათ.
ამ შემთხვევაშიც ფაქტობრივი მასალის 4-6 ნაწილებს გავაერთიანებ. ამ კანონის მიღება და საპატრიარქოს პროტესტი დაემთხვა სომხეთის პატრიარქის ვიზიტის დასასრულს. ასევე თავად ეკლესიის მსახურების, მეუფე ზენონის და დეკანოზ ელიზბარის ინტერვიუებმა მისცა ბიძგი არმენოფობიური მოსაზრებების გაჩენას. ეს ძალიან საშიში ტენდენციაა და ამ პირებმა ჩემის აზრით უნდა მოახდინოს განმარტებების გაცემა, რომ ეს განწყობილება განეიტრალდეს. პატრიარქის განცხადებაც, რომ პასუხისმგებლობა პრეზიდენტს ეკისრება მავანის თავში გარკვეულ ლოგიკურ ჯაჭვს შეკრავს. არმენოფობიური გამოხტომები ეს ძალიან საშიში ტენდენციაა და რელიგიური ორგანიზაციების რეგისტრაციის კანონის პროტესტს სცილდება. გახურებულ თავებს კიდე ვერზ მეუფე ზენონი და დეკანოზი ელიზბარი გააგრილებს იმ მავანის თავებში.
გადავიდეთ ჩვენი წერილის დასკვნით ნაწილზე. ანუ ფარულ შრეებზე, რომელიც ამ პროცესებში შესაძლოა გამნოიკვეთოს. რატომ არის საშიში არმენოფობიური გამოხტომები და რა შედეგები შესაძლოა მოჰყვეს ამას ამაზე მინდა მოვახსენო საზოგადოებას. პირველი კონფლიქტი კავკასიაში, სწორედ სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მოხდა. ეს იყო რუსეთის იმპერიის პირველი ნაბიჯი იმ ნაღმების ასამუშავებლად რომელიც 20 იან წლებში ჩაიდო კავკასიაში. ამას თანმიმდევრობით მოჰყვა აფხაზეთის და ცხინვალის კონფლიქტები. ეს არის ის საკითხები, რომელიც ამ კონტესტში უნდა იქნას განხილული. ეს ჩრდილო კავკასიაში დღემდე დაუმთავრებელი ომით გაგრძელდა. ამას კიდევ 2008წ. აგვისტოს ომი დაემატა, სადაც აშკარა იყო საქართველოსა და რუსეთის ინტერესების შეუთავსებლობა გეოპოლიტიკურ პლანში. სწორედ აქ არის ძაღლის თავიც და ფეხებიც ჩამარხული.
დღეს რა სივრცეს ვხედავთ კავკასიაში? ერთის მხრივ საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებს რუსეთის მიერ და სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის საკმაოდ დაძაბულ სიტუაციას ყარაბახის კონფლიქტის გამო. მინდა ავღნიშნო, რომ სომხეთისთვის ეს კონფლიქტი დიდი თავის ტკივილია. ამ კონფლიქტმა სომხეთი რუსეთის ხელში სათამაშოდ აქცია და პრაქტიკულად ის თავის მეზობლებს (საქართველოს გარდა) აზერბაიჯანს და თურქეთს გადაჰკიდა. ის ბენეფიტი რაც სომხეთმა ყარაბაღის კონფლიქტით მიღო ვერაფრით გადააჭარბებდა იმ ბენეფიტს, რომელსაც ამის გარეშე მიიღებდა ამ ქვეყნებთან ურთიერთობით ეკონომიკურ პლანში. დღეს საქართველო სომხეთისთვის ერთადერთი სასუნთქი არტერიაა ეკონომიკური თვალსაზრისით. ხოლო რუსეთის ინტერესები დაწყვებული 90-იან წლებიდან მხოლოდ იმას ემსახურება, რომ კავკასიის ქვეყნები ერთმანეთს გადაემტეროს და მისი ინტერესები გამყარდეს, ამას არ ერიდება არც ომით და არც ჯაშუშური ქსელებით. არც ხელოვნური კონფლიქტებით და არც ტერიტორიების ოკუპაციით. რუსეთი ანგრევს კავკასიის მომავალს და უქვემდებარებს საკუთარს.
დიახ, უნდა შევეგუოთ იმ აზრს, რომ რუსეთი კავკასიაში მოქმედებს და ის წინააღმდეგია კავკასიაში სხვა გეოპოლიტიკური რეალობის ჩამოყალიბების, რომლის მცდელობაც არის. სწორედ ამის საწინააღმდეგოდ იქნა ყველა ქმედება მის მიერ ჩატარებული 2008წ. აგვისტოს ომის ჩათვლით. დღეს საქართველოში არმენოფობიური განწყობილების ხელშეწყობა პირდაპირი მნიშვნელობით არის დანაშაული. ამიტომ აუცილებელია პროტესტი, მაგრამ აუცილებელია კონკრეტიკა, რატომ გამოვხატავთ პროტესტს, რის გამო, რომ დიდ პროცესს არ შეეშალოს ხელი. არ მოხდეს იმ თამაშის ობიექტად ქცევა, რომლის სუბიექტი კავკასიაში ერთის მხრივ არის რუსეთი, რომლის ძირითად მიმართულება თავის გავლენის სფეროში კავკასიის შეყვანაა. ამიტომ ეს საფრთხე თავისთავად არსებობს და ასეთი ქმედებით უფრო გაღრმავდება. ამიტომ ჭირვეულობას, პროტესტს საგნობრივი ხასიათი თუ ექნება ეს საქმეს მხოლოდ წაადგება. კავკასიაში არ უნდა მოხდეს მეზობელ სახელმწიფოებთან სიტუაციის დაძაბვა, ეს თავისთავად არ გულისხმობს ჩვენს ინტერესებზე უარის თქმას, მაგრამ კავკასიის ქვეყნების ინტერესების დაახლოება, საიდანაც შესაძლოა ითქვას რომ სომხეთი ამოვარდნილია, სწორედ რუსეთის დიდი მეცადინეობით, აუცილებელია, რამეთუ ერთ მშვენიერ დღეს აღმოვაჩენთ, რომ კავკასიას ერთი ინტერესი აქ ვს, იცხოვროს უკეთ არარუსულ სივრცეში. ამიტომ ეს კონტექსტია ჩვენს ყველა პროტესტსა და ქმედებაში გასათვალისწინებელია.
ირაკლი მარგველაშვილი
Subscribe to:
Posts (Atom)