ახლო აღმოსავლეთი, რეგიონული ტენდენციები

წინამდებარე წერილში რამდენიმე საკითხს შევეხებით, რომელიც ძალიან აქტუალურია მსოფლიოში დღეს.
საკმაოდ რთული ვითარებაა შექმნილი მსოფლიო პოლიტიკაში. ვგულისხმობ ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე რევოლუციურ მოვლენებს. საინტერესოა როგორ განვითარდება მოვლენები, როგორ შეეხება ეს ყველაფერი ჩვენს რეგიონს, რომელშიც რუსეთიც მოიაზრება. ლიბიაში შექმნილმა სიტუაციამ დასავლეთი არჩევანის ზღვარზე დააყენა. საუბარი იმაზე, რომ განიხილება ყველა ვერსია, სავარაუდოდ მოვლენების განვითარების შესაბამისად ჩამოყალიბდება თუ რა ვერსიაზე შეჩერდება საბოლოოდ დასავლეთი. ვფიქრობ, ლიბიაში შექმნილი დღევანდელი სიტუაცია, როდესაც ძალთა თანაფარდობა კადაფისა და მისი მოწინაღმდეგების თანაბარია, აუცილებლად საჭიროებს საკითხის დახურვას, მაგრამ ფაქტია, რომ კადაფი ხელისუფლებაში ვეღარ დარჩება. ამას წერტილი დაუსვა საერთაშორისო გამოძიებამ, რომელიც კადაფის წინააღმდეგ მიმდინარეობს. იმ შემთხვევაში, თუ თავად ლიბიაში არ გადაწყდა საკითხი, დასავლეთს ჩარევა მოუწევს. ეს როგორი ფორმით მოხდება ძნელი სათქმელია, მაგრამ სამხედრო ჩარევა არ არის გამორიცხული, მითუმეტეს ხმელთაშუა ზღვაში ამერიკის მეექვსე ფლოტი ცურვაშია ლიბიის სანაპიროსკენ.
ძალიან მნიშვნელოვანია ახლო აღმოსავლეთის საკითხი და ევროპის ენერგო უსაფრთხოების თემა. რამდენიმე დღის უკან საფრანგეთის მთავრობამ გააჟღერა შემდეგი აზრი, რომ მიეღოთ ტუნისი ევროკავშირში, რაც ენერგეტიკული უსაფრთხოებისკენ გადადგმული ნაბიჯი იქნებოდა და ასევე ტუნისის წახალისება, რომ შედგეს, როგორც დემოკრატიული სახელმწიფო. ჩემის აზრით ეს არის პასუხი ამერიკის პოზიციაზე, რომელიც სავარაუდოდ კულუარულად შეახსენეს ევროკავშირს, რომ დასავლეთმა სწრაფად მოახდინოს კასპ[იის ენერგომატარებლების მობილიზაცია და ევროპაში ინტეგრაცია. ანუ, აქედან შეიძლება მივხვდეთ დასავლეთის პოზიციის ტენდენციას კავკასიის რეგიონის მიმართ. ის არ არის მაინცდამაინც მყარი და ეს ალბათ რუსეთის გამოცაა. ამიტომაც რუსეთის თემა ამ ახლო აღმოსავლეთის თემასთან კავშირში არის მინიშნებების და ტენდენციების დონეზე.
მაგალითად დღეს გავრცელებული ინფორმაცია, რომ ვლ. პუტინს შესაძლოა საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის თავმჯდომარის პოსტი შესთავაზონ მოიაზრებს სწორედ იმას, რომ ახლო აღმოსავლეთის თემა არ არის მხოლოდ იმ რეგიონის. გავრცელებული ინფორმაციას აბსურდული უწოდა თავად პუტინის პრესსამსახურმა. ჩემი აზრით ყურადღება უნდა მივაქციოთ ერთ მეტად მნიშვნელოვან გარემოებას. რა ბერკეტები იქნა გამოყენებული ახლო აღმოსავლეთში მუბარაქის და კადაფის წინააღმდეგ? დასავლეთში გაიყინა მათი აქტივები. მუბარაქს უკვე ეგვიპტის პროკურატურაში იწვევენ. ანუ აქ საუბარი არის იმაზე, რომ დასავლეთს გარკვეულ მომენტში შეუძლია მოახდინოს ისეთი პერსონალურტი ბერკეტების გამოყენება, რომელიც პირს კანონგარეშე აცხადებს. ვფიქრობ სწორედ ამის მინიშნება იყო გავრცელებული ინფორმაცია პუტინის ოლიმპიური კომიტეტის თავმჯდომარეობის შეთავაზების შესახებ. პუტინის პრესსამსახურის განცხადება ამ ყველაფრის აბსურდულობაზე არ ნიშნავს, რომ ეს შეთავაზება არ მომხდარა. უფრო შეთავაზების უარყოფად უნდა მივიღოთ.
როგორც ცნობილია, არსებობს თემა, რომელიც გულისხმობს, იმის მიღწევას, რომ პუტინს უარი ათქმევინონ საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობაზე. იმ შემთხვევაში, თუ პუტინი გაჯიუტდება არ არის გამორიცხული გამეორებულ იქნეს ის ბერკეტები, რომელიც გამოყენებულ იქნა ახლო აღმოსავლეთის ლიდერთა წინააღმდეგ. ამიტომ პუტინმა გაფრთხილება მიიღო. მითუმეტეს თუ გავითვალისწინებთ იმ გარემოებებს, რომ პუტინმა ლიბიას სსრკ-ს დროინდელი ვალები ჩამოაწერა, ხოლო თავის მხრივ კადაფმა პუტინის ოლიგარქიული კომპანიებისგან დიდი ოდენობით აქტივები შეიძინა, რომელზეც ინფორმაცია გავრცერლდა. თანხა გათეთრდა და სახელმწიფო თანხები დაილექა კერძო პირების ანგარიშებზე. ეს უკვე კრიმინალია. სავარაუდოდ ეს არ იქნება ერთადერთი ოპერაცია და პუტინს მსგავსი ოპერაციები გაკეთებული კიდე ექნება.
ოლიმპიურ კომიტეტზე მინიშნება სწორედ სპეციალურად მოხდა, ვინაიდან როგორც ცნობილია მსოფლიო ოლიმპიურ კომიტეტში არაერთხელ მომხდარა კორუფციული სკანდალები. რაც შეეხება პუტინის პრესსამსახურის მიერ ამ ფაქტის უარყოფას, ჩემის აზრით, პუტინი არაფრით მოინდომებს გასცდეს რუსეთის სამართლებრივ სივრცეს და გახდეს საერთაშორისო ორგანიზაციის მეთაური. რუსეთის სამართლებრივ სივრცეში ის ყველაფერს ფლობს. შესაძლოა მან საერთოდ არ იყაროს კენჭი საპრეზიდენტო არჩევნებში, მაგრამ რუსეთის რეალურ მმართველობას არ დასთმობს, თუნდაც არაპრემიერის რანგში და სავარაუდოდ პუტინის სურვილი ესაა, ვინაიდან თუ გავითვალისწინებთ იმ გარემოებებს, რაზედაც ზემოთ ვსაუბრობდით, პუტინი მოერიდება დასავლეთის გაღიზიანებას, მაგრამ არც იმას მოინდომებს, რომ ძალაუფლება დათმოს. თამაშის წესები ასეთია, ის ფული, რომელიც შესაძლოა ჯიბეში გქონდეს შენი არ არის.
საინტერესოა ახლო აღმოსავლეთის რევოლუციური ტალღის გავრცელების პერსპექტივები პოსტსაბჭოთა სივრცეზე. მაგალითად საქართველოში პრესა უკვე სერიოზულად მიმოიხილავს რევოლუციურ ტალღებს. პარტიის ლიდერები ერთმსანეთს ასწრებენ რევოლუციის დაანონსებაში, მაგრამ ეს უფრო ქარიშხალი ჭიქაშია, ვიდრე რეალური შესაძლებლობები. ამის თქმის საფუძველს გვაძლევს ის გარემოება, რომ ცალკე აღებულ არცერთ პოლიტიკურ ძალას საქართველოში რეალურად არ შეუძლია ხელისუფლების კონკურენცია გასწიოს. რაც შეეხება ერთიანი ფრონტით გამოსვლას, ამის შესაძლებლობები იმ გადატანილი ურთიერთქიშპის ფონზე თუ არის ნამდვილად ძნელი წარმოსადგენია.თუმცა სცენა არ გრილდება, იქ მარადიულად ანთია რევოლუციის ვირტუალური ცეცხლი და ამ ცეცხლს სული ახლო აღმოსავლეთის რევოლუციურმა ტალღამ შთაბერა. ვნახოთ რას შეძლებენ რევოლუციონერები, დარჩებიან ინტერნეტ გვერდებზე, თუ რეალურ ქმედებებს დაიწყებენ.

ირაკლი მარგველაშვილი
04.03.11წ.

საქართველო მსოფლიო გეოპოლიტიკურ ბრუნვაში

გუშინ 2010წ. 2 დეკემბერს ეუთოს სამიტი დასრულდა.მთელი ნოემბრის თვე საინტერესო და დაძაბული იყო გეოპოლიტიკურად. ასევე უმნიშვნელოვანესი იყო ჩვენი გეოპოლიტიკური ურთიერთობებისთვის. ვფიქრობ ასეთი წინგადადგმული ნაბიჯები არ გვქონია ჩვენს უახლეს ისტორიაში. აქ ერთგვარი შესუნთქვაა საჭირო. კონკრეტული და პრაქტიკული შედეგები არ სჩანს, გვეტყვიან და აბსოლუტურად მართლები იქნებიან. მაშ რა არის და სად არის წარმატბები? ამის ახსნა საკმაოდ რთულია. ძნელია ისაუბრო ამ პოლიტიკის ვერბალურ ნაწილზე, ენათა მიმართებებზე და ვინმე მიახვედრო, რომ ყველაფერი წესრიგშია, რომ პროცესი მიდის, რომ დადებითი ტენდენციები სჩანს, რომ არ ვართ მარტო...

არა,არ ჯერავს, მოსაბეზრებელია ერთი და იგივე ტექსტები, ისევ აღშფოთება, შეშფოთება და საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის მხარდაჭერის მემილიონედ გამეორება. რთულია ამის ახსნა უბრალო მოქალაქისთვის, ასევე ლტოლვილისთვის, რომელიც წლებია ელოდება პრაქტიკულ შედეგებს.თითქოს ეს პოლიტიკა რაღაც ირაციონალურია. იმდენად დაიხვეწა თანამედროვე დიპლომატიის ტექსტი, რომ ის პრაქტიკულად არაფერს ამბობს ახალს, ხელშესახებს. ყველაფერი საშინლად ერთფეროვანია. არ სჩანს არავითარი ემოცია. თითქოს მთელი სამყარო ფ. კაფკას რუტინულ "პროცესში" მონაწილეობს, სადაც არც ვექილის სიტყვაა, არც მოსამართლის, მაგრამ სინამდვილეში ყველაფერი შედგება, ყველაფრის მოლოდინი არსებობს, მიუხედავად რუტინისა, უემოციობისა და სიცარიელისა. ყველაფერი არსებობს ამ რუტინაში.

ასეთია თანამედროვე პოლიტიკური ტექსტი, თანამედროვე დიპლომატიური ენა, რომელიც მხოლოდ ჟესტებით საუბრობს. ენა, რომელიც არაფერს ამბობს გასაგონს. ენა, რომელიც მოიცავს ისეთ ნარატივს, რომლის მოყოლაც არ შეიძლება. ეს არის დეკონსტრუირებული ენა, რომელსაც მხოლოდ გრამატიკა ინახავს ენად. სხვა არანაირი თვისება აღარ გააჩნია. ენა რომელიც არ საუბრობს, მხოლოდ ჟესტურ კომუნიკაციას მოიცავს.

ეს გვაქვს ბაზისად, რომ ვისაუბროთ დღევანდელ ჩვენს პოლიტიკურ სიტუაციაზე, გეოპოლიტიკურ ჩართულობაზე, რუსეთთან ჩვენს კონფლიქტზე და მსოფლიოს დამოკიდებულებაზე ამ საკითხთან.

რა შეიძლება მოვყვეთ, რა შეიძლება დავინახოთ, გავიგონოთ ამ ყველაფრიდან. ახალი არაფერი. მთელი დასავლეთი ცდილობს, როგორმე რუსეთი ასაუბრონ თავიანთ ენაზე, როგორმე მოახდინონ საკუთარი ენის ინტეგრაცია რუსულ პოლიტიკაში. ჯერჯერობით წარუმატებლად, ამიტომ ეს ყველაფერი კიდევ გაგრძელდება. ისევ რუტინულად, ისევ დაჟინებით.მთელი დასავლეთი ცდილობს მოახდინოს რუსული ენის დეკონსტრუირება და ახალ ენად ჩამოყალიბება. რუსეთი ჯიუტობს, თუმცა ხვდება სავარაუდოდ, რომ მაინც მოუწევს ლექსიკონის გარეშე მსოფლიოსთან საუბარი.

მიუხედავად ამ რუტინისა, მიუხედავად ამ რიტორიკული ომისა, რომელიც უკვე 2 წელია დასავლეთსა და რუსეთს შორის მიმდინარეობს, შესაძლებელია სტრიქონებს შორის უფერო მელნით დაწერილი ტექსტის ამოკითხვა. ნოემბრის გეოპოლიტიკური ტექსტი საქართველოს შესახებ შემდეგია:

ლისაბონის ნატოს სამიტი:

1. ნატოს სამიტზე მივიღეთ კარტბლანში გეოპოლიტიკურ ჩართულობაზე, რაც ჩვენი დამოუკიდებლობის ქვაკუთხედია.
2. ნატოს სამიტზე მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ ნატო აღმოსავლეთით გაფართოვდება და ეს უკვე არ დარჩა მხოლოდ ბუდაპეშტის სამიტის დონეზე, არამედ კონცეფციაში ჩაიწერა.
3. რუსეთი ნატოს კონცეფციაში ამ ბლოკის მტერი აღარაა.
4.საქართველოს ნატოში ინტეგრაცია მოხდება მიუხედავად იმისა, ამის სურვილი ექნება თუ არა უკრაინას.
5.ნატო მხარს უჭერს საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას და აღიარებს, რომ რუსეთის მიერ საქართველოს ტერიტორიები ოკუპირებულია.
6.რუსეთსა და ნატოს შორის ურთიერთობების მოწესრიგება საქართველოს ხარჯზე არ მოხდება. ანუ საქართველო არანაირ ინტერესებში არ მონაწილეობს.
7. ამ ექვსივე პუნქტის შეკრული წრე, არის ის, რომ საქართველომ ამ ყველაფრით მიიღო უსაფრთხოების უპრეცენდენტო გარანტიები. ამის გასააზრებლად 1,2,4,5,6 პუნქტები მეტყველებს.

ეს არის ნატოს ლისაბონის ისტორიული სამიტის საკითხები. ეს არის სწორედ ის რუტინა, რაზედაც ვსაუბრობდით. ეს არის ის ტენდენციები რაც შემდეგში ქმედებების სახით განიხილება. ამ თითოეული პუნქტის უკან მთელი პროცესები იგულისხმება, რომელსაც არ შევეხებით, ვინაიდან ამ სამიტზე დადასტურდა, რომ მიმდინარეობს რიტორიკული ომი რუსეთსა და დასავლეთს შორის. მიუხედავად იმ ურთიერთობების აღდგენისა ესენი ერთ ენაზე ვერ საუბრობენ, კომუნიკაციის შესახებ შესაძლოა ვთქვათ, რომ არსებობს ამ კომუნიკაციის შედგომის ტენდენცია ჯერჯერობით, ვინაიდან რუსეთი ისევ თავის საბჭოთა ნარატივს ბუტბუტებს.

არანაკლებ საინტერესო იყო სააკაშვილის გამოსვლა ევროპარლამენტში. არ შეიძლება ამ საკითხის განხილვა მხოლოდ იმ კუთხით, რომ სააკაშვილმა ცალმხრივი უარი თქვა და აიღო ვალდებულება ძალის გამოუყენებლობის შესახებ. ეს საკითხი აუცილებლად უნდა იყოს განხილული მთლიან კონტექსტში. კერძოდ, ლისაბონის სამიტამდე საფრანგეთში ერთმანეთს შეხვდნენ დიმიტრი მედვედევი,ნიკოლა სარკოზი და გერმანიის კანცლერი ანგელა მერკელი. ამ შეხვედრის შემაჯამებელ ბრიფინგზე, სარკოზიმ მედვედევს მოუწოდა შეესრულებინა 2008წ. ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება და კონფლიქტის ზონებში ევროკავშირის დამკვირვებლები შეეშვა, თავის მხრივ საქართველოს ურჩია, არ იქნებოდა ცუდი, თუ საქართველო აიღებდა ვალდებულებას ძალის გამოუყენებლობის შესახებ. ვფიქრობ სარკოზის ამ განცხადებაზე სააკაშვილის პასუხი ევროპარლამენტში იმის ტენდენციაა, რომ არსებობს ერთი ენა საქართველოსა და ევროკავშრის შორის, რომლითაც ისინი რუსეთს ესაუბრებიან. ანუ ამით მინდა ვთქვა, რომ ეს არის შეთანხმებული, (არა ვერბალურ დონეზე)პროცესი, რაც გულისხმობს იმას, რომ ჩვენ რუსებს მარტო არ ვესაუბრებით. ასეთი ჩართულობის შემთხვევაში 2008წ. ომს გადავრჩებოდით. სამწუხაროდ, მაშინ ეს არ იყო.

1. იქმნება ამ კონფლიქტების მოაზრების საერთო სურათი.
2.საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობა ხდება საერთაშორისო საკითხი და ერთერთი პრიორიტეტი.
3. საქართველო თანდათან ახდენს ამ კონფლიქტების ევროპის უსაფრთხოების საკითხებში ინტეგრაციას.

სწორედ ამის გაგრძელება იყო ეუთოს სამიტი ასტანაში, რომელმაც ასევე დაადასტურა ის საკითხები, რომელიც ლისაბონში და ევროპარლამენტში დაისვა. ევროპა არ ეგუება რუსულ ენას. დასავლეთი უარს ეუბნება რუსულ დისკურსს. შესაძლოა გვითხრან, ეს ხომ მანამდეც იყო. არა, მანამდე იყო შანსი, რომ რუსეთს მოეხდინა ამ ყველაფრის ინტეგრაცია, რომელიც მან ვერ მოახერხა. ინტეგრაციის შემთხვევაში სიტუაცია რადიკალურად შეიცვლებოდა. დღეს რუსეთი საქართველოს საკითხში იზოლაციაშია, მარტოა. არავინ იზიარებს მის ნაბიჯებს და მისწრაფებებს. მას ამ საკითხში მხარს არავინ უჭერს. ეს ტენდენცია თავისთავად ნიშნავს იმას, რომ რუსეთს ძალიან გაუჭირდება საკუთარი გეოპოლიტიკური მიზნების განხორციელება. ეს ჩვენთვის გამოსავალია.

ბოლოს მინდა ვთქვა, რომ ჯერ მიუხედავად იმისა, რომ ვერ გავცდით რიტორიკულ ომს, ეს ომი რუსეთთან გადასატანია. ჩვენ ამ ომში მარტო ვიყავით. ეხლა ამ ომს ჩვენთან ერთად მთელი ცივილიზებული სამყარო აწარმოებს. ამ ომის წარმატებით დასრულებასთანაა დაკავშირებული ჩვენი სახელმწიფოს მომავალი. შესაძლოა ეხლა ეს ცარიელი სიტყვებია, მაგრამ სიტყვის გარეშე არაფერი არსებობს. ამ ყველაფრის უკან უზარმაზარი სამუშაოა ჩასატარებელი.

03.10.2010წ.
ირაკლი მარგველაშვილი